THE ANALYSISOF COMMERCEIN ISTANBUL IN THE EIGHTEENTH-CENTURY ACCORDING TO ISTANBUL AHKÂM REGISTERS (1750-1763)

İSTANBUL AHKÂM DEFTERLERİ'NE GÖRE 18.YÜZYILİSTANBUL TİCARETİNİNANALİZİ(1750-1763)

Özet

18.yüzyılda İstanbul'daki ticareti değerlendirme amacındaki bu çalışma, 1750-1763 yılları arasındaki döneme ait İstanbul Ahkâm Defterleri'nin tasnifine yöneliktir. Ahkâm defterlerinde yer alan kayıtlardaki hükümleri tasnif edebilmek için; (a) defter numaraları, (b) başvuru yerleri, (c) ihtilaf konuları, (d) ihtilafın taraflarının sosyal konumları, (e) ihtilafın taraflarının dinleri ve (f) başvuru yılları, temel analiz değişkenleri olarak seçilmiştir. Her bir hüküm, bu sistematiğe göre -öncelikle kendi içlerinde ve daha sonra da genel analize tabi tutularak- incelenmiştir. İstanbul Ahkâm Defterleri Kayıtları'nda, Mayıs 1750 - Aralık 1763 tarihleri arasındaki dönemde, ticaret ile ilgili olarak 221 tane hüküm tespit edilmiştir. 3-6 arasında yer alan ilgili Ahkâm defterindeki bu hükümlerden, en fazla kaydın 3 numaralı defterde (%28,1) yer aldığı görülmüştür. İstanbul'da yaşanan ticari sorunların, yoğunluklu olarak "ticari emtianın alımı, satımı, fiyatı, tahsisi, nakli ve depolanması" (%44,3) ve "deniz ticareti, gemicilik, deniz kazaları ve kazaya uğrayan ticari emtia" (%35,3) konularıyla ilgili oldukları belirlenmiştir. Bununla birlikte en fazla ticari sorun, Haslar (%40,3) bölgesinde yaşanmıştır. Yine, Suriçi ile Üsküdar kazalarında sıklıkla "zahire, odun, kömür vs. temini ve nakli" (sırasıyla 12 ve 35 karar); Galata ile Haslar kazalarında yoğunlukla "kazaya uğrayan ticaret gemisindeki emtianın kurtarılması, korunması ve sahibine iadesi" (sırasıyla 8 ve 35 karar) konularına ilişkin sorunlar yaşanmıştır 18.yüzyılda İstanbul'daki ticarisorunların, çoğunlukla yönetilenler(reaya) arasında yaşandığı(%76)belirlenmiştir. Hem müracaat eden ve hem de şikayetedilen taraflar, çoğunlukla şehir merkezinde yaşayan Müslümanyönetilen reayadan müteşekkildir. İncelenen dönemdeki sorunların %22,6'sının, 1760-1761yılları arasındaki dönemde yaşandığı tespit edilmiştir

Abstract

This study, which aims to evaluate the commerce of Istanbul in the 18th century, is based on the classification of Istanbul Ahkâm Registers in the period of 1750-1763. In order to classify the provisions of Ahkâm Registers; (a) registry (book) numbers, (b) application areas, (c) conflict issues, (d) the social position of the litigants, (e) the religion of the litigants, and (f) application years were chosen as the basic analysis variables. Each judgement, which were based on this systematic, were examined in themselves 221provisions of the commercewere determined in Istanbul AhkâmRegistersin the period of May1750-December 1763. The analysis of thisAhkâmBooks(between 3-6 books), the maximum provisions were found with 3rd part (28.1%) of them. The most problems of the commerceof Istanbul were "commerce, price, assignation, transport and storage of merchandise"(44.3%) and "maritime trade, shipping, marine accident and shipwrecked merchandise"(35.3%).Moreover, the most commercial problems occurred in Haslar(40.3%) region. Also, the most commercialproblem in Suriciand Uskudarwas "provide and transport of product, firewood and coal"(respectively12 and 35 cases); in Galata and Haslar was "rescue, protection and returning to the owner of the merchandise of the wrecked ship"(respectively 8and 35cases)The commercial problems of Istanbul in the18th century occurred between the reaya(76%). Both the applicants and the complainees were intensity composed by the Muslims reaya which were dwelling in centrum. It was determined that 22.6% of this commercialproblems occured in the period of 1760-1761