Mezgit formasyonu' nun (Tuz Gölü Havzası) diyajenez ve rezervuar jeolojisinin incelenmesi

Investigation of the diagenesis and reservuar geology of Mezgit formation (Tuz Gölü Basin)

Özet

Mezgit Formasyonu (Üst Eosen-Miyosen) Tuz Gölü Havzasının doğusu ve Şereflikoçhisar'ın Güneydoğusunda yüzlek verir. Birim; tabanda çakıllarla başlar üst seviyelere doğru çakıllı kumtaşları ve çakıllı çamurtaşlarına geçer, en üst seviyelerde ise masif ve laminalı bordo-yeşilimsi renkli organik madde içerikli jipsli çamurtaşları yer alır. Kumtaşı seviyelerine ait gözeneklilik ve geçirgenlik değerleri bazı bölgelerde (Pamukdere ve Değirmenüstü Dölektepe) sınır değerinin altındadır. Aralık Senirtepe bölgesinde gözeneklilik değeri yüksek (% : 14-17) ve geçirmiş olduğu diyajenetik gelişimlere bağlı olarak geçirgenlik değeri ise düşüktür (k:0.5-28 md). Yapılan petrografi ve SEM çalışmalarında birincil taneler arası, tane içi; ikincil taneler arası, tane çatlağı gözenekliliği ve sıkılaşma, çatlakların gelişmesi, çimentolanma, çatlakların dolgulanması, feldispatların killeşmesi, karbonat çimentoda ikincil gözenekliliğin gelişmesi gibi diyajenetik süreçler tespit edilmiştir. Çatlakların ve ikincil gözenekliliğin oluşması rezervuar özelliklerine pozitif etki yapmıştır. Ancak karbonat çimentolanma ve feldispatlann killeşmesi rezervuar özelliklerini negatif yönde etkilemiştir. Bu diyajenetik gelişimlere rağmen Aralıksenirtepe ve Kayalıboğazı mevkiilerinde Mezgit Formasyonu kumtaşlarının oldukça iyi gözeneklilik ve geçirgenlik değerleri sunduğu ve hazne kaya özelliklerine sahip olduğu saptanmıştır.

Abstract

Mezgit formation (Upper Eocene-Miocene) crops out east of Tuz Gölü basin and southeast of Şereflikoçhisar. The unit consists of gravels at the bottom level and gradually shifts to gravelly sandstone and gravelly mudstone towards the top. The last layer is made up of mudstone which is massif and laminated; maroon to greenish in colour; and includes organic matter and gypsium. The porosity and permeability values for the sandstone levels are below the limitvalues in some areas (Pamukdere and Değirmenüstiidölektepe). The porosity is relatively high (% :14-17) in the Aralıksenirtepe area whereas the permeability is quite low (k:0.5-28 md) owing to the diagenetic stages that the formation has had. Diagenetic processes such as primary intragranular; innergranular; secondary intragranular; grain fracture porosity and consodilation; joint development; cementation; filling of joints; clayization of feldspars; and the development of secondary permeability in the carbonate cement were recognized through petrographical and SEM analyses. The development of joints and secondary porosity appear to have improved the reservoir properties whereas the carbonate cementing and feldspar decomposition are considered to have degraded the reservoir properties. Although the Mezgit formation presents diagenetic evolutions in Aralıksenirtepe and Kayalıboğazı areas, it still offers good porosity and permeability values desirable for the reservoir rock.