Üç Boyutlu Belirsiz Dil Değişkenlerine Dayalı Türkiye Uzay Limanı Yer Seçimi

Spaceport Site Selection of Türkiye Based on Three-Dimensional Uncertain Linguistic Variables

Özet

Askeri programlara dayalı uzay teknolojilerinin başlangıcından bu yana gelişen süreç, bu teknolojilerin çeşitli alanlarda kullanılmasını sağlamıştır. Öte yandan mevcut eğilim, bu teknolojilerin erişilebilir ve ucuz hale getirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Kapsamlı araştırmalar, konumun faaliyetlerin maliyetini ve başarısını etkilediğini göstermektedir. Bu çalışma, Türkiye'nin uzay limanının yerini belirlemek için hibrit bir karar verme modeli önermektedir. Uzay teknolojileri Türkiye'de yeni bir konu olduğu için uzman yargıları belirsizlik içermektedir. Bulanık küme teorisi, belirsiz koşulların üstesinden gelmek için etkili bir araçtır. Bu nedenle, küresel bulanık AHP ve VIKOR yöntemlerine dayalı bir yaklaşım önerilmiştir. Kapsamlı bir literatür taraması ile 20 kriter ve beş alternatif lokasyon belirlenmiş ve değerlendirilmiştir. Sonuçlar, en önemli kriterlerin sırasıyla teknik gereksinimler, maliyet & ekonomi ve altyapı olduğunu göstermektedir. Bu kriterlere göre Türkiye uzay limanı sahası için en iyi alternatif lokasyon Somali olarak belirlenmiştir.

Abstract

Since the inception of space technologies based on military programs, the process has evolved in the direction to use these technologies in various fields. On the other hand, current trend emphasizes the importance of making these technologies accessible and inexpensive. Extensive research indicate that location affects the cost and success of activities. This study suggests a hybrid decision-making model to determine the location of spaceport of Türkiye. Since space technologies are a new subject in Türkiye, expert judgments include uncertainty. Fuzzy set theory is an efficient tool to overcome uncertain conditions. Hence, an approach based on spherical fuzzy AHP and VIKOR methods has been proposed. By a comprehensive literature review, twenty criteria and five alternative locations have been determined and evaluated. The results indicate that the most important criteria are technical requirements, cost & economy, and infrastructure, respectively. Based on these criteria, the best alternative location has been identified as Somalia for spaceport site of Türkiye.