ESKİ UYGURCADA MENTAL FİİLLER ARASI GEÇİŞLER ÜZERİNENOTLAR

Özet

Hayat tarzlarını ve kültürlerini hareket üzerine kurmuş olan Türkler, bu bağlamda fiil söz varlığı temelinde zengin bir kelime hazinesine sahip olmuştur. Eski Türkçe döneminden itibaren özellikle de zengin bir yazılı edebiyat meydana getirmiş olan Eski Uygurcayla birlikte bu Türkçenin bu zenginliği tespit edilebilmiştir. Birbirinden farklı ve çok sayıda tematik alan içinde sınıflandırılabilen fiillerin bir alt grubunu da mental fiiller oluşturmaktadır. Dilbiliminin yanı sıra psikoloji, psikanaliz, nöroloji,nöropsikoloji, çocuk gelişimi, eğitim bilimleri, reklamcılık vb. birçok alanla da bağlantılı olan mental fiiller, esasen disiplinlerarası çalışmalara hitap etmektedir. Mental fiil sınıflandırmaları söz konusu olduğunda, araştırmacılar sınıflandırma hususunda genel olarak ittifak etmişler, ancak terminoloji konusunda bazı farklı görüşler ileri sürmüşlerdir. Mental fiiller üzerine Türkiye’de sayılı çalışma yapılmış olup, bu çalışmaların bir kısmı mental fiillerin bir kolunu konu edinmektedir. Bu çalışmada, Eski Uygurca metinlerin taranarak fişlenmesiyle tarafımızdan oluşturulmuş Eski Uygurca veri tabanından (EUFV) hareketle, Esi Uygurca metinlerde kullanılan mental fiillerin alt sınıflarının kendi içinde ve birbirleri arasındaki geçişleri; semantik ve leksik bağlamda incelenecek, böylelikle de mental fiiller arası çok anlamlılık hususuna yönelik tespitler ortaya çıkacaktır.

Abstract

Turks, who have established their lifestyles and cultures on the moving life, have a verbtreasure on the basis of vocabulary. It was determined that the old Uighur language since the ancientTurkish period created a rich written literature. Mental verbs also comprise a subgroup of verbs thatcan be classified under a number of different thematic areas. Mental verbs, which are also linked tomany fields, in addition to linguistics, psychology, psychoanalysis, neurology, neuropsychology,pediatry, educational science, advertising, etc. mainly address interdisciplinary studies. When itcomes to mental verb classifications, researchers have generally agreed on classification, but have madesome different views on terminology. Studies conducted on mental verbs are few in Turkey; some ofthese studies deal with a particular part of mental verbs. In this study, base on the Old Uighur Verbsdatabase (EUFV) which was created by us by filing cards, the transition of the sub-groups of mentalverbs used in old Uighur language texts will be examined in a semantic and lexical context, and thus,some determinations about the multi-meaningfulness among mental verbs will be revealed.