Sabûhî Ahmed Dede’nin Yenikapı Mevlevîhânesi Şeyhliği Dönemine Dair Bir Değerlendirme

An Evaluation on the Period of Śabūąī Ahmed Dede’s the Shaykh of Yenikapi Mawlawī House

Özet

XVII. Yüz yıl Mevleviyye şeyhlerinden Sabûhî Ahmed Dede Yenikapı Mevlevîhânesi’ne mensup isimlerdendir. İlk tasavvuf tecrübesini Kasım Baba’nın yanında gerçekleştiren Sabûhî, Konya’ya gidip Bostan Çelebi ve Ebû Bekir Çelebi’ye intisap etmiştir. On üç yıl Konya’da seyr ü sülûk eğitimini sürdürmüş ve sonunda Mevlevî dedesi olmuştur. Şam Mevlevîhânesi şeyhliğine tayin edilen Sabûhî Dede, Şam’da telif ettiği İhtiyârât-ı Sabûhî adlı eserinde Mesnevî’den intihap ettiği beyitlerin şerhini yapmıştır. Bu makale- de, Mevlevîliğin İstanbul’a gelişi ve Yenikapı Mevlevîhânesi’nin tarihçesine dair bir de- ğerlendirme yapılmıştır. Yenikapı mevlevî şeyhleri Kemal Ahmed Dede, Doğânî Ahmed Dede ve Sabûhî Ahmed Dede hakkında şimdiye kadar verilen bilgiler tashihe muhtaçtır. Bu sebeple döneme ait kaynaklar yeniden taranmış, ulaşılan bilgi ve bulgular üzerin- den yeni veriler ortaya konulmuştur. Çalışmada öncelikle XVII. yüzyılda İstanbul’daki tarikatların genel durumu, Mevlevîliğin İstanbul’a gelişi ve bu dönemde faâliyet göste- ren diğer tarikatlar ve temsilcileri hakkında bilgi verilmiştir. Biz de bu bilgiler ışığında Yenikapı Mevlevîhânesi’nin kuruluşundan Sabûhî’nin vefatına kadar olan sürece dair görüşlerimizi aktardık.

Abstract

Śabūąī Ahmed Dede, one of the XVII. Century Mawlawiyya shaykhs, is a member of the Mawlawī House of Yenikapi. Śabūąī went to Konya and entered Bostan Çelebi and Abū Bakr Çelebi, who performed his first Śūfism experience with Kasım Baba. He con- tinued his education in Konya for thirteen years and eventually became Mawlawī’s Dede then he became the shaykh in the Damascus Mawlawī house and in his, Śabūąī Dede who was appointed to the shaykh of Damascus Mawlawī house made the commentary of the couplets he had chosen from mathnavī in his work called Ikhtıyārāt-ı Śabūąī. In this article, an evaluation of the coming of Mawlawiyya orderto Istanbul and the his- tory of Yenikapı Mawlawī house is made. Some information in the sources, especially about Yenikapı Mawlawī shaykh, has been reassessed and new determinations have been made. The information given about Kemal Ahmed Dede, Dogānī Ahmed Dede and Śabūąī Ahmed Dede was deemed to be in need of correctıon. We have re-scanned the sources of the period and evaluated the new information and findings. Firstly, XVII. century, the general status of the sect in Istanbul, the arrival of Mawlawī in Istanbul and other sects operating in this period and the representatives were given information about. From the foundation of Yenikapı Mawlawī House to the end of Śabūąī Ahmed Dede period, including Śabūąī’s death, we have offered our views on the process.