TÜRK HUKUKUNDA HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞUNA İLİŞKİN MUTLAK ZAMANAŞIMI SÜRESİ VE MAHKEMEYE ETKİN ERİŞİM HAKKI

THE ABSOLUTE PERIOD OF LIMITATION REGARDING TORT LIABILITY UNDER TURKISH LAW AND THE RIGHT TO EFFECTIVE ACCESS TO THE COURT

Özet

Zamanaşımı süresinin başlangıcı genel kural göre alacağın muacceliyetiyle koşuttur. Bununla birlikte istisnai olarak zamanaşımının alacağın doğumu veya muacceliyetinden önce başlaması halinde, alacağın doğumu anında zamanaşımına uğramış olma olasılığı söz konusudur. Böyle durumlarda, alacak hakkı sahibinin mahkemeye etkin erişim hakkı ihlal edilmiş olabilir. Mahkemeye etkin erişim hakkı, Anayasa ve Türk hukukunun bir parçası olan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi tarafından tanınan bir hak olduğu için zamanaşımına ilişkin kanun hükümlerinin yorumlanmasında belirleyici olmalıdır. Bu nedenle tazminat alacakları için zamanaşımı, zararın ve bu itibarla tazminat alacağının doğumu ile başlamak gerekir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin özel hukuk ve idare hukukuna verdiği ilişkin kararlar bu bağlamda yol göstericidir. İsviçre hukukunda özel hukuk zamanaşımına ilişkin verilen Moor kararı Türk hukuku için de özel bir önem taşımaktadır.

Abstract

In principle, the limitation period commences when the claim becomes due. Where the limitation period commences exceptionally before the claim emerges or becomes due, the claim may already be prescribed from its incurrence. In such cases, the creditor’s right to effective access to the court may be infringed. Since the right to effective access to the court is granted by the Constitution and the European Convention of Human Right which has been incorporated into Turkish law, such fundamental right must be determinant in application and interpretation of any provision concerning limitation period. Thus, the limitation period for indemnity claims must commence with occurrence of the damage which triggers incurrence of such claim. In this respect, the European Court of Human Rights’ jurisprudence on limitation period for private and public law claims provides guideline. The case Moor which deals with the limitation period for a private law claim in Swiss law is worth to be analysed in terms of Turkish law.