LİMİTED ŞİRKETLERDE ÇIKMA VE ÇIKARILMA DURUMLARINDA ŞİRKETİN KENDİ PAYINI İKTİSABI SORUNU VE İSVİÇRE HUKUKUNDA DURUM

ISSUE OF LIMITED LIABILITY COMPANIES’ ACQUISITION OF ITS OWN SHARES IN CASE OF EXITING UNDER THE TURKISH LAW IN COMPARISON WITH THE SWISS LAW

Özet

Anonim şirketlerin kendi paylarını iktisabı 6102 sayılı Türk Ticaret nu’nda (“TTK”) oldukça ayrıntılı düzenlenmesine rağmen limited şirketlerde bu kurum tek bir maddede düzenlenmiştir. İlgili maddenin gerekçesinde maddenin anonim şirketlere paralel düzenlendiği ifade edilmiş olmasına rağmen limited şirketlere ilişkin düzenleme anonim şirketlerden önemli farklılıklar barındırmaktadır. Çıkma ve çıkarılma durumunda mehaz kanun olan İsviçre Borçlar Kanunu’nda (“İBK”) şirketin kendi paylarını iktisap edebilmesine ilişkin %35 olan sınırı %20 olarak iktibas eden kanun koyucu, limited şirketlerde şirket ve ortakların sahip olduğu önemli karakteristik haklardan biri olan çıkma ve çıkarılma hakkının etkin bir şekilde kullanılmasını pratikte önemli ölçüde zorlaştırmıştır. Genelde az ortaklı ve sermayeli kurulan limited şirketlerde çıkma ve çıkarılma durumlarında şirketin kendi payını iktisabın sınırının %20 olarak belirlenmesi şirketin bir arada tutulmasına ve ortakların gerektiği zaman şirketten çıkmasına engel oluşturacaktır. Bu çalışmada konunun daha iyi aydınlatılması adına şirketin kendi paylarını iktisabının yanı sıra çıkma ve çıkarılma müesselerine ilişkin genel açıklamalarda bulunulduktan sonra, yukarıda anılan düzenlemenin uygulamada yarattığı sorunlar, doktrinde konuya ilişkin getirilen eleştiriler ve kendi görüşümüz İsviçre hukuku ile karşılaştırmalı olarak ele alınacaktır.

Abstract

Although joint stock companies’ acquisition of its own shares is regulated in detail in the Turkish Commercial Code numbered 6102 (“TCC”), this mechanism in limited liability companies is regulated under a single article. Even though the TCC’s preamble states that the article related to limited liability companies is drafted in parallel with joint stock companies, there exists crucial differences. The limit of 35% regarding acquisition of own shares was quoted as 20% from the Swiss Code of Obligations in case of exiting and excluding, one of the material and characteristic rights conferred to the company and the shareholders in limited liability companies, which is preventing the efficient exercise of the right to exit in practice. In limited liability companies, which are generally founded with few shareholders and capital, allowing the company to acquire its own shares merely up to 20% in case of exiting will prevent the company from holding the company together and the shareholders from leaving the company at any time. In this study, after making general explanations on acquisition of own shares and exiting and excluding mechanisms in an effort to clarify the subject matter of this article, the problems faced in practice arising out of the aforementioned provision along with scholars’ critics and our view on this matter will be discussed in comparison with the Swiss law.