KAMU HUKUKU AÇISINDAN MÜLKİYET HAKKININ KAMU YARARI İLE İMTİHANI - KAMULAŞTIRMA VE ACELE KAMULAŞTIRMA KARARLARI ÇERÇEVESİNDE TESPİTLER

THE TESTING OF THE PROPERTY RIGHT IN TERMS OF PUBLIC LAW WITH THE PUBLIC INTEREST - DETERMINATIONS IN THE FRAMEWORK OF EXPROPRIATION AND URGENT EXPROPRIATION JUDGEMENTS

Özet

Mülkiyet hakkı, hak ve özgürlükleri ifade eden metinler içinde çok eski tarihlerden itibaren yer bulmuştur. 1789 tarihli Fransız İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesinde insanın doğal ve devredilmez hakları içinde özgürlük, güvenlik ve baskıya karşı direnmek hakkı ile birlikte mülkiyet hakkı da yer almıştır. Mülkiyet hakkı esnek bir kavramdır. Bir tanım vermek gerekirse mülkiyet hakkı, sahibine hakkın konusu olan şeyi kullanma (usus), semerelerinden yararlanma (fructus), ve tüketme (abusus) yetkileri sağlar. Temel hak ve özgürlüklerin anayasadaki esaslara uygun olarak kanunla sınırlanması mümkündür. Mülkiyet hakkı üzerine anayasadaki esaslara göre getirilecek sınırlamaların kanunla olması, bireysel çıkarla kamu yararı arasındaki dengeyi kurması gerekir. Mülkiyet hakkı üzerinde kamulaştırma yoluyla sınırlandırma yapılabilir. Devlet ve kamu tüzel kişileri, kamulaştırma usulünü 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunundaki esaslar dâhilinde kullanması gereklidir. Aynı kanunda belirtilen istisnai durumlarda ise acele kamulaştırma yoluyla idare tarafından bireyin mülkiyet hakkı sınırlanmaktadır. Hukuk devletinde anayasa ve uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınan mülkiyet hakkının sınırlanmasında kullanılan kamulaştırma ve acele kamulaştırma işlemlerinin yargısal denetimi kamu yararının, hukuki güvenliğin ve kanuni idare ilkesinin tesisinde önemlidir.

Abstract

Right to property has placed in the declarations having fundamentals rights and freedoms for ancient times. Right to property in natural and imprescriptible rights of man has also taken part with right to liberty, property, safety and resistance against oppression in Declaration of the Rights of Man and of the Citizen (1789). Right to property has a flexible context. If a defining for right to property is required, right to property provides authority to the owner for using, profit and consuming. Restriction of fundamental rights and freedoms is possible by law and in conformity with Constitution. Restrictions of right to property in conformity with Constitution must be only by law and shall set the balance between public interest and personal interest. Right to property may be restricted by expropriation. The State and public corporations must apply the expropriation method in conformity with Expropriation Act (Nu.: 2947). In exceptional cases defined in the same act (Nu.: 2947), right to property of individual shall be restricted by the administration through urgent expropriation. The judicial review of expropriation and urgent expropriation transactions used for limiting the right to property is essential for setting the public interest, principal of legal security and legal administration.