GERÇEK OLMAYAN VEKALETSİZ İŞ GÖRMEYE DAYALI KAZANÇ DEVRİ YAPTIRIMININ KAPSAMININ BELİRLENMESİ

DETERMINING THE SCOPE OF THE TRANSFER OF BENEFITS BASED ON FALSE AGENCY WITHOUT AUTHORITY

Özet

Gerçek olmayan vekaletsiz iş görmeye dayalı borç ilişkisinde uygulanacak temel yaptırım iş görenin elde ettiği kazancın iş sahibine aktarılmasıdır. İş sahibine aktarılacak kazanç, net kazançtır. Net kazancın kendisine aktarılmasını talep edebilmesi için iş sahibine bir alacak hakkı tanınmıştır. O halde, kazanç devri yaptırımının kapsamı belirlenirken önce net kazancın tespit edilmesi gerekir. Net kazanç, üç unsurdan oluşur: Brüt kazanç, brüt kazancın elde edilmesi amacıyla yapılan masraflar/girişilen borçlar ve faiz. Kazanç, bir eşya veya hakkın elde edilmesi şeklinde gerçekleşmişse, net kazancın ayrıştırılması mümkün olmaz. Bu durumda, iş sahibi, iş görenin elde ettiği eşya veya hakkın -gerekli tasarruf işlemi gerçekleştirilerek- kendisine devrini isteyecek ve karşılığında iş görenin masraflarını ve borçlarını karşılamakla yükümlü olacaktır. Devredilecek kazancın bir miktar para olması halinde ise, iş görenin yapmış olduğu masraf ve borçlar brüt kazançtan mahsup edilerek kalan tutar üzerine faiz işletilir. Böylece net kazanç tespit edilmiş olur. Net kazancın tespiti, kazanç devri yaptırımının belirlenmesi açısından bir aşama olup her zaman tespit edilen net kazancın tümü devredilmeyebilir. Kazancın tespitinden sonra, devir borcunun kapsamını sınırlayacak veya devir borcunu ortadan kaldıracak sebeplerin bulunup bulunmadığının da ayrıca irdelenmesi gerekir. Bu tür sebeplerin varlığı halinde, bunlar da dikkate alınarak devredilecek kazanç takdir edilir.

Abstract

The main sanction to be applied in a debt relationship based on false agency without authority is to transfer the benefits of the agent to the principal. The benefit to be transferred to the principal is net benefit. The principal is entitled to a right to claim for demanding the transfer of net benefit to him/her. Therefore; firstly, the net benefit must be determined while determining the scope of the transfer of benefits. Net benefit consists of three elements: Gross benefits, expenses/debts incurred to obtain gross earnings, and interest. If the agent obtained benefits in the form of a goods or right, it is not possible to separate the net benefit from gross benefit. In this case, the principal will request the transfer of the property or right acquired by the agent -by making the necessary dispositive transactions- and will be obliged to meet the expenses and debts of the agent in return. If the benefit to be transferred is some amount of money, the expenses and debts incurred by the agent are deducted from the gross benefit. Then, interest is charged on the remaining amount. Thus, the net benefit is determined. Determination of net benefit is a step in determining the transfer of benefit, and it is not obligatory that the determined net benefit is transferred in full in every agency without authority cases. After the determination of the benefit, it should also be examined whether there are reasons to restrict the scope of the debt of transferring the benefit or to eliminate such debt entirely. If such reasons exist, the benefit to be transferred is appreciated by taking these into account.