META GÖZETİMSEL İKTİDAR AYGITI OLARAK METAVERSE(*) -İNSAN HAKLARI VE TEKİLLİK İDEALİ BAĞLAMINDA BİR ÇÖZÜMLEME

METAVERSE AS A META-SURVEILLANCE DEVICE OF POWER -AN ANALYSIS IN THE CONTEXT OF HUMAN RIGHTS AND THE IDEAL OF SINGULARITY

Özet

Günümüzde ‘gerçekliğin’ minyatürleştirilmiş hücreler, matrisler ve komut modelleri tarafından üretildiği görülmektedir. Böylelikle zaman ve mekân sınırlarını aşan gerçeklik, ‘siber uzay’ olarak adlandırılan alanda yeni insan etkileşimi biçimlerine yol açmaktadır. Metaverse, sanal alan ve artırılmış gerçeklik aracılığıyla üç boyutlu sanal gerçekliklerden oluşan bir ağ olarak ifade edilmektedir. Bu simülatif ağın temelinde devasa, birleşik, kalıcı ve paylaşımsal bir alan olarak sürükleyici bir internet vizyonunun yer aldığı görülmektedir. Ancak tüm bu dijitalleşme ve büyük veri ‘gözetim kapitalizmine’ giden yolu açmaktadır. Metaverse’e yönelik en büyük zorluğun insan yapımı sanal dünyadaki insan haklarının durumuna yönelik olduğu görülmektedir. İnsan hakları temelinde başta ‘gizlilik, miras, fikri mülkiyet ve taciz’ olmak üzere çok sayıda problematik alan bulunmaktadır. Fiziksel gerçeklik evreni akıllı bilgisayarlar ve bilgi iletişim teknolojilerinin ilerlemesiyle sanal gerçeklik evrenine evrilmektedir. İnsandan post insan aşamaya geçişle ilgili bu evrenin felsefi yönü ‘transhümanizm’ olarak adlandırılmaktadır. Böylelikle insan zekasının giderek fiziksel ve bilişsel kısıtlarını aşarak daha güçlü hale geleceği bu post çağın ‘teknolojik tekilliğe’ yol açacağı öngörülmektedir. Hatta tekillik idealinin simüle edilmiş dünyaların gerçeklikten ayırt edilemez hale gelmesi durumunda bir ‘simülasyon tekilliği’ yaşanacağı ifade edilmektedir.

Abstract

‘Reality’ appears to be generated by miniaturized cells, matrices and command models nowadays. Transcending the boundaries of time and space, the reality leads to new forms of human interaction within the so-called ‘cyberspace’. Metaverse is defined as a network of three-dimensional virtual realities created through virtual space and augmented reality. At the heart of this simulative network is a vision of immersive internet as a huge, unified, permanent and shared space. However, all this digitalization and big data paves the way for ‘surveillance capitalism’. The main challenge towards the Metaverse appears to be the state of human rights within this man-made virtual world. There are many problematic issues in regards to human rights, such as ‘privacy, legacy, intellectual property and harassment’ in particular. With the advancements in the intelligent computers and information communication technologies, the universe of physical reality is evolving into a universe of virtual reality. The philosophical aspect of this universe regarding the transition from human to post-human stage is called ‘transhumanism’. It is foreseen that this post-age, in which human intelligence will gradually become more powerful by overcoming the physical and cognitive limitations, will lead to a ‘technological singularity’. As a matter of fact, it is stated that a ‘simulation singularity’ will occur if the ideal of singularity becomes indistinguishable from the reality of simulated worlds.