213 SAYILI VERGİ USUL KANUNU’NUN ÖNGÖRDÜĞÜ YAPTIRIM SİSTEMİNİN “NE BIS IN IDEM” İLKESİNE UYGUNLUĞU

Özet

Türk vergi ceza hukuku hükümlerine bakıldığında, vergi kanunlarına aykırı fiillere uygulanacak idari yaptırımların yanı sıra cezai yaptırımların da düzenlendiği görülmektedir. Bunun yanı sıra bazı fiillerin işlenmesi durumunda idari para cezası ile hürriyeti bağlayıcı cezaların birlikte uygulanmasına imkân sağlayan düzenlemeler yer almaktadır. Bu nedenle 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun öngördüğü yaptırım sistemi zaman zaman kişinin işlediği tek fiil nedeniyle birden fazla yaptırım ile karşı karşıya kalması sonucunu doğurmaktadır. Bu durum, 213 sayılı Kanun’da yer alan düzenlemelerin aynı fiilden dolayı iki kez yargılanmama ve cezalandırılmama hakkı olarak tanımlanabilecek ne bis in idem ilkesine aykırı olup olmadığı tartışmasını gündeme getirmektedir. Diğer yandan, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Glantz/Finlandiya ve A ve B/Norveç kararlarında idari ve adli süreçler arasında maddi yönden ve zaman yönünden yeterli bağlantının bulunması hâlinde birden fazla yaptırım uygulanmasının, Ek 7 No.lu Protokolün 4. maddesinde yer alan ne bis in idem ilkesini ihlal etmediğine karar vermiştir. Bu çalışmada, 213 sayılı Kanun’un öngördüğü yaptırım sisteminin ne bis in idem ilkesine aykırı olup olmadığı hususu AİHM’nin anılan kararında benimsediği kriterler ile yine benzer kriterlere yer verilen Anayasa Mahkemesi’nin E.2019/4, K.2021/78, 4/11/2021 sayılı kararı çerçevesinde incelenmiştir.

Abstract

Considering the provisions of Turkish tax criminal law, the sanction system envisaged by the Tax Procedure Law No. 213 sometimes results in the person being faced with more than one sanction due to a single act committed. This situation brings up the debate whether the regulations in Law No. 213 are against the principle of ne bis in idem, which can be defined as the right not to be tried and punished twice for the same act. On the other hand, the European Court of Human Rights, in its decisions Glantz/Finland and A and B/Norway, decided that imposing more than one sanction in case of sufficient material and time connection does not violate the principle of ne bis in idem in Article 4 of Protocol No. 7. In this study, the issue of whether the sanction system envisaged by the Law No. 213 is against the principle of ne bis in idem has been examined within the framework of the criteria adopted by the ECtHR in its aforementioned decisions and the Constitutional Court in its decision (2019/4, K.2021/78, 4/11/2021), which also includes similar criteria.