et-Tabâtabâî’nin Mîzân Tefsiri’nde Uyguladığı Cery (الجَرْي) Kavramının Arka Planı

The Background of the Concept Al-Jary (الجَرْي) Applied by Al-Tabatabai in the Qur’anic Exegesis

Özet

Öz İsnâaşeriyye/İmâmiyye/Câferiyye Mezhebi’nin hadis kitapları ve rivâyet tefsirlerinde âyetleri imamlar, taraftarları ve onların düşmanları sayılan kimselerle ilişkilendirilenbirçok rivâyet bulunmaktadır. Modern dönem İsnâaşeriyye müfessirlerinden MuhammedHüseyin et-Tabâtabâî (1904-1981) rivâyetlerdeki bu irtibâtı, geliştirdiği cery kavramıylaaçıklamaktadır. Bu çalışmada onun cery kavramını uygulayarak ortaya koyduğu âyet yorumlarının, âyet-rivâyet uygunluğu açısından analizi ve eleştirisi yapılmıştır. Ayrıca onubu kavramı, Şiî-usûlî ulûmu’l-Kur’ân’ına üst bir başlık olarak kazandırmaya sevk edenâmiller bulunmaya çalışılmıştır. Buna göre teorik açıdan ilgili kavrama yüklenen anlamın âyet yorumlarına yansımadığı ve bunun arkasında mezhep taassubunun olduğu anlaşılmıştır. Bu tutumuyla onun, İsnâaşeriyye rivâyet edebiyatında önemli bir yekûn tutansöz konusu rivâyetleri muhâfaza etme çabası içine girdiği tespit edilmiştir. Diğer yandanonun, bâtıni anlam ile te’vîl kavramını da bu amaca yönelik düşündüğü fark edilmiştir.

Abstract

There are various narratives that associate the verses with the Imams and the ones considered their supporters and their enemies in the narrative interpretation and hadith booksof the Ithna ‘Ashariyyah/Imamiyyah /Jafariyyah sects. Muhammad Husayn Tabâtabâî(1904-1981), the contemporary Ithna ‘Ashariyyah commentator, explains this associationin the narratives with the concept of Al-Jary he developed. In this study, the analysis andthe critique of the interpretations of the verses he put forward by applying the conceptAl-Jary, was made from the perspective of verse-narrative compatibility. Additionally,the factors that impelled him to bring in this concept to the Shi’a-Usuli Qur’anic Sciences were tried to find out. As a result, it was understood that the meaning theoreticallyassumed to the verses was not reflected to the interpretation of the verses and the drivebehind this approach was sectarian fanaticism. It was found out that he sank himself intothe effort of preservation of the narratives that constitute an important amount in the Ithna‘Ashariyyah literature of the narratives. On the other hand, it was noticed that he considered the esoteric (batıni) meaning and the concept of implicity (ta’wil) to support his aim.