TSMK H. S. 25 Envanterli Mushaf-ı Şerîf’in Tezhip Sanatı Açısından İncelenmesi

An Investigation of TSMK H. S. 25 Inventory Koran in Terms of the Art of Illumination

Özet

Kur’ân-ı Kerîm’e duyulan sevgi ve saygı, O’nun hem kitâbeti hem de tezyinâtı içintitizlikle çalışılmasına ve böylece çok kıymetli eserler verilmesine vesîle olmuştur. Buçalışma, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi H. S. 25 numaralı envanterde kayıtlı, gerekhattı ve gerek tezhibi bakımından kaynak eser niteliğindeki Mushaf-ı Şerîf’in tezhibinedâir yapılan incelemeyi içermektedir. Çalışmanın giriş kısmında, bir Mushaf’ın tezyînedilen bölümleri hakkında bilgi verilmiş, hemen sonrasında ise söz konusu Mushaf genel özellikleri itibariyle tavsif edilmiştir. Ayrıca tasarımının normal seyri dışında gelişendurumlara dikkat çekilmiştir. Mushaf’ın cilt kapaklarının her bölümü tasarım ve işlemeteknikleri bakımından anlatılmış, hattatı ve müzehhibi hakkında da bilgi verilmiştir. Mushaf’ın genel tezhip özellikleri Safevî devri tezhibi bağlamında aktarıldıktan sonra, sırasıyla zahriye ve serlevha tezhibi bütünden parçaya giden bir seyirde görseller üzerindenincelenmiştir. Sûrebaşı tezhipleri kompozisyon çeşitlerine göre dört başlık altında tasnifedilmiştir. Sonrasında ise Mushaf gülleri çeşitleri, ferağ kaydı tezhibi ve halkârlı sayfalartasarım, renk ve işleme tekniği veçheleriyle ele alınmıştır.

Abstract

The love and respect for the Koran has resulted in meticulous work for both its inscription and decoration, and conduced to the creation of very valuable works. This studyalso includes the examination of the illumination of the Koran, which is registered in theinventory no. H. S. 25 of the Topkapı Palace Museum Library, is a reference work in terms of both its calligraphy and illumination. In the introduction part of the study, information is given about the decorated parts of a Koran, and immediately after that, the Koranin question is described in terms of its general features. In addition, outliars of the normaldesign situations are highlighted. Each part of the Koran’s binding is described in terms ofdesign and production techniques, and information about its calligrapher and illuminatoris also given. After the general illumination characteristics of the Koran are conveyed inthe context of the Safavid period illumination, its zahriye and serlevha illumination areexamined through the visuals in a course from the whole to the piece. Sûrebaşı illuminations are classified under four headings according to their design varieties. Afterwards,the varieties of Koran roses, the ferağ record illumination and the pages with halkâr havebeen discussed in terms of design, color and production technique.