Odun üretim işçilerinde iş kazalarının analizi: Doğu Karadeniz Bölgesi örneği

Analysis of work accidents in wood harvesting: a case study of the East Black Sea region

Özet

Gelişmekte olan ülkelerde odun üretim faaliyetleri zor arazi koşullarında, ağır iş materyaliyle ve genellikle emek yoğun olarak gerçekleştirilen işlerdir. Bu durum hasat işçilerinin yapılan iş ya da çalışma ortamı kaynaklı birçok tehlikeye açık olmasına neden olmaktadır. Türkiye’de odun hasat faaliyetleri orman işleriyle ilgili herhangi bir sigortası olmayan, mesleki eğitim almamış ve mevsimlik işçi statüsünde çalışan orman köylülerine yaptırılmaktadır. Bu durum odun hasat işlerinde iş kazaları, meslek hastalıkları ya da ramak kala olayları ile ilgili bir veri tabanının oluşmasını engellemektedir. Bu çalışmada Türkiye’nin kuzey doğusunda bulunan Doğu Karadeniz Bölgesinde mevsimlik odun hasat işçilerinin geçirdikleri iş kazaları belirlenerek demografik özellikleri ile ilişkileri değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında Trabzon ve Giresun illerinde hasat işinde çalışan toplam 97 erkek işçi ile yüz yüze görüşmeler yapılarak demografik özellikleri, mesleki hayatları boyunca geçirdikleri iş kazaları ve çalışırken yaşadıkları rahatsızlıkları içeren bir anket uygulanmıştır. Çalışmanın sonucunda işçilerin yaklaşık %41’inin iş kazası geçirdikleri ve bu kazalarda en fazla el, ayak ve parmaklarından yaralandıkları belirlenmiştir. Son 5 yıl içerisinde geçirdikleri iş kazaları incelendiğinde ise işçilerin yaş ve iş deneyimlerine bağlı olarak kaza oranlarının düştüğü ortaya konulmuştur. Ayrıca iş kazalarının %18’inin Çarşamba günü ve %18’inin yemek molasının hemen sonrasındaki 15.00-17.00 saatleri arasında gerçekleştiği tespit edilmiştir. Bu durum gün boyu çalışmış olmanın verdiği yorgunluktan kaynaklanmış olabilir. Yapılan işin ağırlığı göz önüne alınarak işçilerde dikkatsizlik ve yorgunluk oluşmasının önüne geçecek şekilde mola sayısı ve süreleri belirlenmelidir. Orman hasat işçileri el ve ayaklarındaki yaralanmaların önüne geçilebilmesi için ormancılık işlerine uygun iş güvenliği ayakkabısı ve kesilmeye karşı dayanıklı eldiven kullanmaları zorunlu tutulmalıdır.

Abstract

In developing countries, wood harvesting is a labor-intensive work, carried out under difficult terrain conditionsand using a heavy work material. This makes the harvest workers exposed to many hazards due to thenature of their work or working environment. Wood harvesting activities are carried out by villagers who livingin areas near the forests. They are seasonal workers and do not have any health insurance related to woodharvesting works or vocational training. This prevents the creation of a database about work accidents andoccupational diseases connected with wood harvesting. In this study, we analyzed the relationship betweenwork accidents and demographic characteristics of seasonal harvesting workers in the Northeast of Turkey.In the scope of the study, a total of 97 male harvest workers were interviewed using the face-to-face methodin Trabzon and Giresun. Male workers’ demographic characteristics, work accidents during their professionallives, and discomfort from harvesting works were determined. As a result, it was found that approximately41% of the workers experienced work accidents. It was revealed that the accident rates had decreased relatedto workers’ age and work experience in the past 5 years. It was also found that 18% of work accidents occurredon Wednesdays and between 15.00 and 17.00. This may have been caused by the exhaustion due to workingall day. Considering the extent of the work done and the burden it carries, the duration of breaks should berevised to prevent carelessness and fatigue in workers. To avoid injuries of the hands and feet, wood harvestworkers must use suitable work safety shoes and gloves resistant to cutting.