AHMET YESEVİ, HAKİM ATA VE YUNUS EMRE’DE AHİRET TASARIMI

Özet

İnsanın dünyadaki yaşamından hemen sonra, başka bir âlemde, sonsuza değin yaşayacağı inancı tüm dünyada yaygındır. İslamî gelenekte bahsi geçen sonraki yaşam, âhiret hayatı olarak adlandırılmakta ve insanın öldükten sonra hesaba çekileceğine, iyiliklerinin ağır basması durumunda cennete, kötülüklerinin ağır basması durumunda ise cehenneme gideceğine inanılmaktadır. Ancak âhiret hayatının ertelenmiş, sonraki bir zaman diliminde yaşanacak olduğunun kabul edilmesi, dünya hayatı ile olan bağlarının gevşetilmesi ve insana kendi eliyle yaptığının dışında bir ortam hazırlanıyor olması bu inanışın birçok araştırmacı tarafından sorgulanan yönleri olmuştur. Bu durum aynı zamanda Tanrı tasarımını da şekillendirmektedir. Ahmet Yesevi, Hakim Ata ve Yunus Emre şiirlerinde de bunun izlerini görmek mümkündür. Özellikle Ahmet Yesevi ve Yunus Emre’nin yaygın inanıştaki cennet ve cehennem tasarımını reddetmeye varan sözleri, bu kavramların gerçek boyutlarının araştırmasını gerekli kılmıştır.

Abstract

It is quite common for people all around the world to believe that they would live an eternal life afterlife. In Islamic tradition, the afterlife is referred to as ‘akhira’, and people are believed to be judged and based on their deeds, and sent to heaven if good deeds overbear the sins, or hell if sins overbear good deeds. However, this belief has been questioned by many researchers from several aspects such that akhira is accepted to be lived in a delayed further time, it loosens the ties with the world, and a place is prepared for men apart from the one they do for themselves. This also efforms the God’s design. It is also possible to see these marks in Ahmad Yasawi’s, Yunus Emre’s, and Hakim Ata’s poetry. Especially, Yunus Emre’s and Ahmad Yasawi’s words up to the rejection of the popular belief of heaven and hell made it necessary to investigate the true dimensions of these concepts.