Ortaçağ Dönemi Derviş TopluluklarınıNasıl Kavramsallaştırmalı?

Özet

Bazı akademisyenler norm dışı hareket eden bütün derviş gruplarını Kalenderî olaraknitelendirirlerken diğer akademisyenler bu tür toptancı bir yaklaşıma karşı çıkmaktadırlar. Yanı sıra, çoğu akademisyen derviş gruplarını Ortodoks (Sünni) veya Heterodoks(Gayr-i Sünni) şeklinde tasnif etmekte ve derviş topluluklarını Sünnilik açısından değerlendirmektedir. Bu makalede, farklı yaşam tarzları olan ve farklı mistik tecrübe yaşayanderviş topluluklarını yek pare bir grup olarak ele almanın problematiği üzerinde duracağız. Ayrıca, Ortaçağ döneminde kural dışı hareket eden derviş topluluklarıyla Ortodoksolarak anılan Sûfî gruplar arasında derin bir ilişki ağı bulunduğundan dolayı, derviş topluluklarını Sünni veya Gayr-i Sünni olarak sınıflandırmanın zorluğunu vurgulayacağız.

Abstract

While some scholars describe all antinomian dervish groups as Qalandari, otherscholars oppose this perspective because of its essentialist characteristics. Also, mostscholars classify dervish groups as Orthodox (Sunni) or Heterodox (Non-Sunni) and analyze dervish communities in terms of Sunnism. In this article, I will argue that treatingdervish communities as a single group is problematic since there had been dervish communities with different lifestyles and different mystical experiences. Also, classifyingdervish communities as Sunni or non-Sunni was not substantial since interaction andexchanges existed between antinomian dervish communities and Orthodox Sufi groupsin the Middle Ages.