Elazığ ve çevresinde tüketilen tereyağlarında, dioksin ve benzeri bileşik düzeylerinin araştırılması

The ınvestigation of dioxins and dioxins like compounds levels in butter, consumed in Elazig region

Özet

Dioksin ve benzeri bileşikler geniş yayılım alanına sahip, doğada kararlı durumda bulunan, insan ve hayvan sağlığı açısından son derece zehirli çevresel kirleticilerdir. Yapılan bu araştırmada, kanser başta olmak üzere birçok toksik etkiye neden olan bu bileşiklerin Elazığ ve çevresinde tüketilen tereyağlarındaki düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, Elazığ’ın değişik bölgelerinden 20 adet tereyağı numunesinde; dioksinli bileşiklerden TCDD, PeCDD, HxCDD, OCDD, furan türevlerinden TCDF, PeCDF, HXCDF ve poliklorlubifenillerden (PCB) TCB ile HpCB bileşiklerinin düzeyleri araştırıldı. Bu bileşiklerin miktar tayini Gaz Kromotografi-Kütle Spektrometresi (GC-MS) cihazı kullanılarak, Amerikan Çevre Koruma Ajansının (USEPA) belirlediği 1613 ve 8290 no’lu metotlara göre yapıldı. Analizi yapılan tereyağı numunelerindeki dioksin ve benzeri bileşiklerin Toksik Eşdeğer Konsantrasyonu ortalama, 0,0138 ng TEQ/g yağ olarak tespit edildi. Bu değer kullanılarak yapılan hesaplama sonucunda; ülkemizde yaşayan, 70 kg ağırlığında bir insanın, analizi yapılan tereyağlarından 25 gr tüketmesi durumunda kilogram başına aldığı toplam dioksin düzeyi 4.92 pg TEQ/ kg olarak hesaplandı. Sonuç olarak; tespit edilen dioksin ve benzeri bileşik düzeylerinin Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenen, 1-4 pg TEQ/kg olan günlük alım miktarının üzerinde olduğu, bu nedenle anılan numunelerin tüketimine bağlı olarak başta kanser olmak üzere ciddi sağlık risklerinin oluşabileceği düşünülmektedir.

Abstract

Dioxins and dioxin like compounds find stable in earth and are extremely toxic environmental pollutants in term of human and animal healthy. In the present study, it was aimed to determine the level of these compounds in butter. These compounds have many toxic effects such as cancer. For this purpose, 20 butter samples collected at Elazig region were examined to determine the levels of TCDD, PeCDD, HxCDD, OCDD from dioxin compounds, TCDF, PeCDF, HXCDF from furan derivatives and (PCB), TCB, HpCB from policloridebifeniles. The levels of compounds were determined using the methods 1613 and 8290 given in USEPA by using Gas Chromatography- Mass Spectrometer (GC-MS). The toxic equivalent (TEQ) concentrations of dioxins and dioxin like compounds in butter was found 0,0138 ng TEQ/g lipid. According to calculation done by using these values, total dioxin intake amount for a person with 70 kg in weight was 4.92 pg TEQ/ kg from these analyzed compounds when it is consumed 25 gr daily as butter. In conclusion, it was found that the daily intake amounts of dioxins and dioxin like compounds was higher than 1-4 pg TEQ/kg given by World Health Organization (WHO). Thus, it is possible to observe serious health risks, as cancer which is depend to consumption of butter in Elazig region.