FICHTE VE HEGEL’DE ‘BAŞLANGIÇ’ SORUNU

Özet

Johann Gottlieb Fichte ve Georg Wilhelm Friedrich Hegel, bilincin dışsal nesneleri nasıl temsil ettiği sorununu aydınlatabilmek için öncelikle felsefede nasıl bir başlangıç ilkesinden yola çıkılacağı sorusunun cevaplandırılması gerektiği kanısını paylaşırlar. İki düşünür de bilincin etkinliğinin kavramsal bir bütünlüğün ifadesi olmasıyla bilimsel bir karakter sergileyen bir sistem çerçevesinde açıklanması gerektiğinde hemfikir oldukları için, bu başlangıç ilkesi söz konusu sistemin temeli açısından belirleyici bir rol oynayacaktır. Konumlarındaki farklılaşma, başlangıç ilkesinin bu temeli belirlemedeki rolüne denk gelir. Bu makalede bu farklılaşmanın sebebi, iki düşünürün de ortaklaşa sorunsallaştırmış olduğu başlangıç, zemin ve köken kavramları çerçevesinde Fichte’nin Bilim Doktrini ve Hegel’in Tinin Fenomenolojisi ile Mantık Bilimi eserlerinde başvurdukları yöntemler açısından karşılaştırılmasının yanı sıra, ana eksen olarak yine iki düşünürde de karşımıza çıkan ‘doğal bilinç’ ve ‘felsefi bilinç’ ayrımının bilincin zemini kılınmak istenen dolayımsız bir ilke arayışında oynadığı rol takip edilerek, Hegel’in Fichte’ye yönelttiği eleştiri üzerinden saptamış olduğu soruna nasıl bir çözüm sunduğu tartışmaya açılacaktır.

Abstract

Johann Gottlieb Fichte and Georg Wilhelm Friedrich Hegel share the conviction that in order to be able to clarify the problem concerning the way in which consciousness represents external objects, it is primarily necessary to answer the question of what kind of a principle of the beginning will be the point of departure. Inasmuch as both thinkers share the opinion that the activity of the consciousness should be explained within the framework of a system, which displays a scientific character being an expression of a conceptual unity, this principle of the beginning would play a determinate role with regard to the foundation of the system in question. The differentiation in their positions corresponds to the role of the principle of the beginning in determining this foundation. In this article, the reason of this differentiation will be compared in terms of the methods they apply in their works, namely Fichte’s Science of Knowing and Hegel’s Phenomenology of Mind and The Science of Logic, within the scope of the concepts of the beginning, foundation and origin which are problematized in common by both thinkers. Following the role played by the distinction between ‘the ordinary consciousness’ and ‘the philosophical consciousness’ that we encounter again in both thinkers as a main axis through the search for an immediate principle which is intended to be rendered as the foundation of consciousness, what kind of a solution does Hegel present will be open into discussion through the criticism he raises against Fichte.