FRANCIS BACON’IN DIŞSAL MEKANİĞİ VE MATEMATİKÇİ FİZİKÇİLERİN MAKİNE SİSTEMİ

Özet

Kopernik, Galileo ve Kepler gibi Rönesans dönemi matematikçi doğa filozofları doğa felsefesine dair araştırmalarda matematiğin başat bir rolü olması gerektiğini öne sürdüler ve gök cisimlerinin hareketlerine dair modeller oluşturmak için matematik akıl yürütmeden faydalandılar. Bu, doğa felsefesi ile matematik arasındaki Aristotelesçi disiplinel sınırı ihlal etmek anlamına geliyordu. Aristotelesçilerin yanı sıra matematiğin doğa felsefesindeki bu yeni rolüne karşı olan başkaları da vardı. Bunlardan biri de modern bilimin öncülerinden kabul edilen Francis Bacon idi. Bacon’a göre, doğa felsefesinde matematiğin birincil bir rolden ziyade yardımcı bir rolü olmalıydı; doğa felsefesinde birincil rol tümevarımcı deneysel yönteme verilmeliydi. Bacon, gök cisimlerinin hareketlerine dair matematiksel modellerin (güneş merkezli evren modeli gibi) salt matematik yöntemle oluşturulmasından ziyade, matematikçilerin bu modelleri doğa felsefesinin sonuçlarını göz önünde bulundurarak oluşturmalarını önerdi. Bu yazıda, doğa felsefesinin sonuçları dikkate alınarak oluşturulmuş matematiksel modellerin Bacon’ın doğa felsefesindeki diğer üç tür mekaniğin (zanaatkârın mekaniği, öğrenilmiş deneyim ve felsefi mekanik) yanı sıra dördüncü bir tür mekanik olarak görülebileceği ileri sürülecektir.