POLİCRATİCUS’TA YASANIN EFENDİSİ VE KÖLESİ OLARAK KRAL

Özet

Ortaçağ’ın en önemli politik teorisyenlerinden biri olan Salisburyli John’un (1120-1180) teorileri dünyada ve ülkemizde kapsamlı bir şekilde çalışılmış değildir. Bunun nedenlerinden biri politik felsefe alanında en önemli eseri olan Policraticus’ta (1156 veya 1157 yılında başlanıp 1159 yılında tamamlanmıştır) adaletin doğası, otorite, ideal yönetim ve politik rejimler gibi klasik konuları Platon, Aristoteles ve Cicero gibi öncüllerin eserlerinden farklı olarak sistematik bir şekilde ele almamış olmasıdır. Bu konuda yaptığı çalışmalarla en büyük otoritelerden biri olan Cary J. Nederman’ın deyişiyle “Policraticus belki de en iyi şekilde, 12. Yüzyıl Avrupa’sının en eğitimli saray bürokratlarından birinin deneyimlerinden ve bilgeliğinden süzülen felsefî bir damıtma olarak tanımlanabilir.” Eserde hukuk, politika ve teoloji bağlamında her biri ayrıca incelenmesi gereken, tek bir makaleye sığdırılamayacak kadar görüş paylaşılmaktadır. Bu görüşler kimi zaman birbirinden ayrılamayacak kadar iç içe girmiştir, kimi zaman da farklı konularda tekrar dile getirilir. Bu çalışmada, Salisburyli John’un teorileriyle ilgili literatüre bir katkı olarak, din ve politika ilişkisi bağlamında yasanın tanımı ve hukuk metinlerindeki kaynakları, ideal yönetici olarak kralın yasa karşısındaki durumu, din adamları sınıfının kral üzerindeki egemenliği ve kral ile tiran arasındaki farklar gibi konuları inceliyoruz.

Abstract

The Theories of John of Salisbury (1120-1180), who is one of the most important political theorists of Middle Ages, have not been studied in the world and in our country detailedly. One of the reasons is that he does not analyse the classical subjects as the nature of justice, authority, ideal government and political regimes sistematically unlike from the works of the antecedents just as Plato, Aristotle and Cicero. As Cary J. Nederman’s saying, who is one of the biggest authorities with his studies in this subjects, “The Policraticus is perhaps best described as the philosophical distillation of the experiences and wisdom of one of the most learned courtier-bureaucrats of 12th-century Europe.” In this work a lot of thoughts are shared in the concept of law, politics and theology, each of them needs to be analysed and can not be fitted to only one paper. Sometimes these thoughts are so intertwined that they can not be separated, sometimes they are repeated in different subjects. In this paper, as an addition to literature on theories of John of Salisbury, in the concept of relation of religion and politics, we analyse the subjects as definition of law and its sources in law texts, the state of king as an ideal ruler, in the face of law, hegemony of clergy on king and the differences between king and tyrant.