HEİDEGGER VE SARTRE BAĞLAMINDA ÖLÜM KARŞISINDA ANLAM ARAYIŞI

Özet

Martin Heidegger’in Varlık ve Zaman’da kurmaya çalıştığı ontolojinin varoluşçu tarzı Jean-Paul Sartre’ın varoluşçu etiğini fazlasıyla etkilemiştir. Bu yazıda Sartre’ın Varlık ve Hiçlik yapıtıyla Varoluşçuluk metni başka bir deyişle filozofun birinci dönemi göz önünde tutulacaktır. Sartre felsefesinde kendiiçin-varlığın sonluluğu “kendini” hiçliğin karşısında var ederken biricikliği içinde özgürlüğünü oluşturması için gereklidir. Tıpkı Heidegger felsefesinde Dasein’ın varlığın anlamını ararken hiçlikle karşılaşmasının ve ölümlülüğünü fark etmesinin gerekmesi gibi. Sartre’ın ölüm yerine sonluluğu tercih etmesinin nedenleri makalede açıklanacaktır. Son olarak Sartre kendi-için varlığın özgürlüğü açısından Varlık ve Hiçlik’te iç daralması (l’angoisse) kavramına ağırlık verir. Bu da bize Heidegger’in bulunmaklığın temel hali olan endişe (Angst) kavramını anımsatmaktadır. Sartre felsefesinde iç daralmasının özgürlük bilincinin koşulu olması gibi Heidegger’e göre de ancak endişe ile ölüm ve hiçliğimizle yüz yüze gelmemiz, özgün olabilme imkânımız söz konusu olmaktadır. Bu belirlemeler eşliğinde bir yandan Sartre felsefesinin Heidegger’e benzerliği ortaya konulurken öte yandan sonuçta ölümlülüğümüzün ve/veya sonluluğumuzun varlığımıza anlam bulma çabamızdaki etkisi gösterilmeye çalışılacaktır. Çalışmada vurgulanmak istenen “insan ölecekse yaşamasının ne anlamı var ki?” ya da “her şey bitecekse yaşadıklarımızın anlamı ne?” türündeki düşüncelerin birer yanılgı olduğudur.

Abstract

The existential ontology Martin Heidegger tried to establish in Being and Time strongly influenced Sartre's existential ethic. In this article, Jean-Paul Sartre's Existence and Nothingness and Existentialism which belong to his first period will be considered. According to Sartre finitude of being-for-itself, which makes its unique being in the face of nothingness, is required to establish its freedom. Just as in Heidegger’s philosophy, Dasein has to encounter nothingness and realize his mortality when it is searching for the meaning of existence. This article explains the reasons Sartre prefer finiteness instead of death. Finally, Sartre puts emphasis on the concept of anxiety (l’angoisse) in Being and Nothingness in terms of being-for-itself’s freedom. This reminds us of the concept of anxiety (Angst), which is the basic state-of-mind for Heidegger. In Sartrean philosophy, as anxiety is the condition of free consciousness, Heidegger considers, however, being authentic is possible for us with anxiety which brings us face to face with our death and nothingness. Accompanied by these determinations, on the one hand, the affinity of Sartre's philosophy and Heidegger’s philosophy will be put forth, on the other hand, the effect of our mortality and/or finiteness on our efforts to find the meaning of our existence will be demonstrated. This article aims to highlight the kind of thoughts such as "what's the point of living if you're going to die?” or “what's the point of what we're going through if it's all gonna be over?" are misimpressions.