MICHEL FOUCAULT’DA ETİK VE AHLAK AYRIMI

Özet

Düşünce hayatının birinci, ikinci ve üçüncü dönemleri “arkeolojik”, “soykütüksel” ve “etik” ağırlıklı olan Michel Foucault’nun, “etikle” ilgili çalışmalarını yürütürken, Grek ve Roma çağının “ahlak” ve “etik” anlayışlarından beslenme ihtiyacı duyduğu görülür. Foucault’nun eserlerinde, entelektüel sorgulama için, okuyucularını “etik” bir sorumluluk doğrultusunda eğitmeyi amaçlayan bir pratik oluşturmaya ve “etik” sorgulamalardan beslenmeyen bir entelektüel ortamdan kaçış olanaklarını ortaya koymaya çalıştığı söylenebilir. Onun “etikle” ilgilenmesi, düşünce hayatının son dönemine ait eserlerinde daha açık olarak görülmekle birlikte, “etik kaygı” aslında ilk eserlerinden itibaren düşüncesini meşgul eden temel sorunlardan biridir. Cinselliğin Tarihi’nin ikinci ve üçüncü kitaplarında “varoluş estetiği” ile “yaşam teknikleri” adı altında ele alınan uygulamalara yer veren Foucault’nun Grek etiğinde en ilginç ve çağdaş etik için en uygun bulduğu yön, toplumsal ve hukuksal zorunluluklardan daha çok, kişisel seçime dayanan ve normalleştirici olmayan bir “etik” anlayışıdır. Grek etiğini hiçbir şekilde yeniden var etmek amacı gütmeyen Foucault, bu etiğin önemli bir unsuru olan “kendi kendisiyle ilgilenme” idesine çağdaş bir anlam kazandırmaya çalışır. “Etikle” ilgisi bakımından “varoluş estetiğine” dikkat çeken Foucault için estetik, bir kendini dönüştürme ya da kendini kendinden kurtarma edimidir. Sonuç olarak, yasaklara dayalı bir “ahlak” sistemleri tarihinin yerini alacak olan, kendilik pratiklerine dayalı bir “etik” sorunsallaştırmalar tarihine ilişkin konuların ele alınması, Foucault’nun dikkatinden hiçbir zaman uzak kalmamıştır.

Abstract

Foucault, whose first, second and third periods of thought life are “archaeological”, “genealogical” and “ethical”, needs to be fed from the “moral” and “ethical” understanding of the Greek and Roman era while carrying out his studies on “ethics”. In Foucault's works, it can be said that he sought to create a practice aimed at educating his readers in line with an “ethical” responsibility for intellectual inquiry and to reveal the possibilities of escape from a nourishing intellectual environment from “ethical” inquiry. Although his interest in “ethics” is seen more clearly in the works of the last period of his thought life, “ethical concern” is actually one of the main problems that preoccupied him from his early works. In the second and third books of the History of Sexuality, For Foucault who includes the practices under the names of “aesthetics of existence” and “life techniques”, the most interesting aspect of Greek ethics and most appropriate aspect for contemporary ethics is a non-normalizing understanding of “ethics” that is based on personal choice rather than social and legal necessities. Foucault, which does not aim to re-establish Greek ethics in any way, tries to give a contemporary meaning to “the self interest” which is an important element of this ethics. For Foucault, who draws attention to “the aesthetics of existence” in relation to “ethics”, aesthetics is an act of self-transformation or self-recovery. As a result, it has never been far from Foucault's attention to address issues of a history of “ethical” problems based on self-practices, which will replace the history of “moral” systems which are based on prohibitions.