Whitehead’s concept of God: An Islamıc perspectıve

Özet

Bu çalışma temel olarak Whitehead’in Tanrı anlayışını İslam düşüncesi açısından bir değerlendirmektir. Whitehead kendi zamanına kadar felsefede ileri sürülen Tanrı anlayışları kendisini tatmin etmediği için bilimsel açıdan yeni bir anlayış geliştirmeye çalışmıştır. Bu çalışmaya başlamadan kazanmış olduğum kendi ön kabullerim bazı önemli çelişkilere beni düşüreceğini bildiğim halde bana ilginç gelmesi açısından Whitehead’in tanrı anlayışının bilimsel olmadığı kadar aksine pek fazla gayr-i İslami de olmadığını gördüm. Temelde bu maka- lemde ele aldığım konu budur. Aslında görüleceği gibi Whitehead de kendinden önceki filozoflar gibi bu hususta metafizik spekülasyonlara girmek zorunda kal- mıştır. Onun için çalışmamız Whitehead’in bilimselliğe nasıl ters düştüğünü bu çalışmamız göstermeye çalışacaktır. Ancak asıl mesele de buaradadır: Çünkü Whitehead’in bu durumu İslami görüşü desteklemektedir ki bu da Allah’ın zatı hakkında akıl yoluyla bilgi edilemeyeceğini göstermektedir.

Abstract

As it is clear from the title the paper aims at an analysis of Whitehead’s concept of God from an Islamic perspective. Dissatisfied with religious claims about God Whitehead is trying to attempt to come-out with a scientific solution of the problem of God. Although my presuppositions, before starting to work on the theme, were that I will face serious contradictions regarding the two po- sitions, as far as God is concerned, I realized that Whitehead’s position is not as much unislamic as it is unscientific in essence. This is the essential problem that we discuss in this paper. In fact the paper argues that Whitehead, as most of his predecessors (philosophers), ends up with metaphysical speculations as far as the concept of God is concerned. The paper also shows that the unscientific character of Whitehead’s position strengthens Islamic view of the inability of humans to acquire true knowledge of God with pure human effort.