Varlık ve Oluş Temelinde Hilmi Ziya Ülken'in Felsefe, Mantık ve Yöntem Hakkında Bazı Görüşleri

Some Ideas of Hilmi Ziya Ülken about Philosophy, Logic, and Method based on Varlık ve Oluş

Özet

Bu makale, ana yapıtı Varlık ve Oluşu temel referans olarak alıp Ülkenin felsefe, mantık ve yöntem anlayışını tahlil etmektedir. Felsefeyi kesin ilk bilim olarak tanımlayan Ülken, onun aslında ilk olgu araştırmasına dayalı dinamik bir düşünce disiplini olduğunu iddia etmektedir. Ülkene göre, ilk olgu araştırması, ortaya çıktığı zamandan beri felsefenin en temel ilkesi ve filozofun en esaslı tasası olmuştur. Başlıca aleti, akıl ve mantık olan felsefî düşüncenin konusu varlıktır. Varlık sahası ise hiyerarşik bir şekilde oluşmuş, aşkın/ideal ve reel içerikteki çift kutuplu dyadlardan oluşmaktadır. Felsefî düşünce akıl ve mantığın rehberliğinde büyük oranda fenomenolojiye dayanan Dyadologie yöntemiyle varlık sahasına yönelirse ancak gerçek anlamda zihnin ve varlığın dikotomilerinden kurtulabilerek, söz konusu alanı idrak edebilecektir. Dyado- logie yöntemi, zihinsel bir uğraşla dyadların ideal ve reel boyutlarına nöbetleşe yaklaşıp bu alandan epistemoloji, ontoloji ve değerler alanını inşa edebilecektir. Böylece felsefî düşünce realizm ve idealizm kaynaklı ontolojik, epistemolojik ve pozitivist yöntemin tutarsız ve çelişkili yöntemlerinden arındıracaktır.

Abstract

This article examines Hilmi Ziya Ülken s concepts about philosophy, logic and methods, based on his main work of the Varlık ve Oluş. Describing the philosophy as the first fundamental science, Ülken essencially claims that the philosophy questioning the first reality is dynamically discipline the thought. According to Ülken, Questioning to first reality have been main principle of philosophy and main anxiety of philosopher since begining of philosophy. Instruments of philosophy should be reason and logic, and its subject is being. Area of being is constituted on dyads which have ideal and real dimensions formed hierarchically. If philosophical thought examines area of being by the methods of Dyadologie with guidance of reason and logic, it would be got rid of dichotomies of being and mind and essencially grasped this area. The dyadological method established epistemology, ontology, and values area by analyzing to realist and transcendental dimensions of the dyads.