Pozitivist Felsefenin Türkiye'ye yansımaları

Özet

Pozitivizme göre biz, sadece fenomenleri bilebiliriz. Bu bilgimiz de kesin değil, rölatiftir. Pozitivist felsefenin kurucusu Fransız filozofu Auguste Comtea göre yaşanan çağ, 19. yüzyıl bilim çağıdır. Bu yüzden felsefe de pozitif olmalı- dır. Felsefenin pozitifleşmesi demek, onun teolojik ve metafizik unsurlarından ayrılması anlamına gelir. Geçmişten günümüze insan zihni üç dönem geçirmiştir. Bunlar; teolojik, metafizik ve pozitif dönemlerdir. Pozitif dönem, sadece olayları ele alır. Olayları idare eden şeyin yalnızca tabiat kanunları olduğunu söyler. Bu dönemin ürünü bilimdir. Oysa teolojik dönemin ürünü din, metafizik dönemin ürünü ise felsefedir. Pozitivist felsefenin Türkiyeye yansımaları, Batıdan, özellikle Fransadan tercümeler yoluyla başlamıştır. Yeni Osmanlılar, İttihat ve Terakki dernekleri ile Servet-i Fûnun Ulum-u İktisadiye ve İçtimaiye gibi dergiler aracılığıyla olmuş- tur. Bu etkileri görebileceğimiz filozoflar arasında Beşir Fuad, Ahmet Mithad, Ziya Gökalp, Rıza Tevfiki sayabiliriz.

Abstract

According to the Positivism, we are only capable of knowing phenomenon, where knowledge of phenomenon is only relative. A French philosopher, the founding father of the positive philosophy Auguste Comte argues that 19th century is the age of positive sciences; hence, the philosophy must acquire characteristics of a positive science by excluding its theological and metaphysical ingredients. From past to the present time, human consciousness has been through three different periods as theological period, metaphysical period and positive period. The positive period, among those periods, is the only one that focuses only on the events by setting forward the laws of nature as main drive behind the ability of occurrences. Hence, the positive period led the growth of the science, while the others, theological period and the metaphysical period, were majoring the religion and the philosophy. In Turkey, the very effects of the positivist philosophy has begun with the arrival of literatures had been brought from the West, especially from France, and translated into Turkish via magazines such as Servet-i Fûnun and Ulum- u İktisadiye ve İçtimaiye as well as by the associations like Yeni Osmanlılar andİttihat ve Terakki . We can remind Beşir Fuad, Ahmet Mithad, Ziya Gökalp, Rıza Tevfik s opinions that are shown the effects of positivism.