Mustafa Şekip Tunç'ta Plüralizm ve Şahsiyetçilik

Özet

Mustafa Şekip Tunçun düşünce sistematiğinde felsefe, psikolojive pedagoji ilişki ve etkileşim halindedir. Çünkü düşüncesinin merkezindeinsan gerçeği bulunmaktadır. Bu yüzden psikolojik denilebilecek bir fel- sefesi ve felsefi denilebilecek bir psikoloji ve pedagoji görüşüne sahiptir.Ona göre varlık, çoklu bir yapı içerisinde kendisini açar. H. Bergson veW. Jamesden ilham alarak varlığı, plüralist bir tarzda ele alır. Böylecemaddi ve fizik gerçekliği inkâr etmeden ama bütün gerçekliği de bunlaraindirgemeden madde, hayat ve mana katmanlarını birlikte ve dayanışmaiçerisinde ele alır. Varlığa bütünlüklü bir bakışla yönelmesi, onun bilgisisöz konusu olduğunda da aynı tavrı sürdürmeyi gerekli kılmıştır. Bununsonucu olarak epistemoloji alanında da indirgemeciliğe sapmadan, varlıkkatmanları ile insanın bilme yetileri arasında karşılıklı ilişkiler kurarak,madde ve fizik gerçekliğin bilgisini akıl ve zekâdan, hayat ve mananın bil- gisini ise içgüdü ve sezgiden elde etmek yolunu seçmiştir. Varlık ve bilgialanlarında sergilenen plüralist tavır alışın yansımaları pedagoji alanındada görülür. Ona göre insan tek tip olmadığı gibi toplumun ihtiyaç duydu- ğu insan da tek tip değildir. Öyleyse eğitim yoluyla yetiştirilmesi düşünü- len insan da tek tip olamaz ve olmamalıdır. Çalışmamızda Mustafa ŞekipTunçun Cumhuriyet dönemi Türk düşüncesindeki öncü ve özgün yanlarıvurgulanarak onun plüralist felsefesinin varlık, bilgi, değer ve eğitim alan- larındaki yansımalarının izi sürülmeye çalışılmaktadır.

Abstract

In the systematic thought of Mustafa ŞekipTunç, philosophy,psychology and pedagogy are interacted and related to each other. Sincethe human reality constitutes the center of his thoughts, he adopts suchan attitude. As a result of this, he has a philosophy that can be regardedas psychological and a pedagogy and psychology that can be regarded asphilosophical. According to him, being opens itself in a multi-structure. Asinspired by H. Bergson and W. James, Tunç deals with being in a pluralistway. Thus, without denying the material and physical reality, but not redu- cing all reality to these, he handles the layers of matter, life and meaningin an interdependent and co-operative way. His holistic viewpoint of beingalso necessitates the continuity of this same attitude when the knowledgeof being is considered. Hence, without falling into the trap of reductionismin the field of epistemology, he chooses to obtain the knowledge of matterand physics from the reason & intellect, and likewise the knowledge oflife and meaning from the instinct & intuition by means of correlating mu- tual relationships between strata of being and human s abilities to know.The reflections of the pluralist stance exhibited in the areas of being andknowledge are also seen in the field of pedagogy. To him, human is not amonotype and the personality society seeks is not monotypic. Therefore,man who is trained through education cannot and should not be monotype.In this paper, Mustafa Şekip Tunç s unique and pioneer aspects duringthe Republican period of Turkish thought are emphasized and it is tried totrace the reflections of his pluralist philosophy in the areas of being, know- ledge, value and education.