HERMENEUTIK VE PSIKANALIZ

Özet

Yorum ve eleştiri ilişkisi, hermeneutiğin temel bir problemidir. Bu problem, hermeneutik ile psikanalizin birbirlerine yaklaştığı yerdir. Burada amaçlanan, hermeneutik ile psikanaliz arasındaki ilginin nasıl kurulduğu ve ne gibi bir öneme sahip olduğunu incelemektir. Bu inceleme, Gadamer, Habermas, Ricoeur, Freud ve Lacan’a referanslarla yapılmaktadır. Çünkü hermeneutik yorum sorunun eleştirel işlevi ve sınırı, Gadamer ve Habermas tartışmasının odağıdır. Gadamer için, dilsel sınırlar içinde iş gören hermeneutiğin eleştirel işlevi, önyargıları aydınlatmaktır. Habermas için eleştirisinin asıl işlevi, ideolojik anlam bağlamlarından özgürleşmektir. Bu da ancak dil dışı bir alanı gerektirmektedir ve bu alan psikanalizdir. Yorum ve eleştiriyi, anlatı kuramında yeniden ilişkilendiren Ricoeur ise anlatıyı, öznenin dile gelmeyeni, dile getirmesi olarak belirlemektedir. Böylece hermeneutik ile psikanalizi doğrudan ilişkilendirmektedir. Psikanalizin, hermeneutik alanın dışında değil, bizzat içinde iç gördüğünü iddia eden Ricoeur, hermeneutik iletişimin de psikanalitik benlik soruna dayandığını göstermektedir. Bu çalışmanın son aşamasında, Ricoeur’un iddialarından hareketle, Freud ve Lacan hermeneutik bir açıdan değerlendirilmektedir. Böylece benlik sorunun, fenomenolojik bir keşif değil, iletişim sürecinde yerine getirilen hermeneutik bir görev olduğu iddiasının haklılığı gösterilmektedir.

Abstract

The relation between interpretation and critique is a basic problem of the hermeneutics. The hermeneutics relate to the psychoanalysis in context of this problem. This study aims to investigate this relation and to show its importance. This purpose is realized with references to Gadamer, Habermas, Ricoeur, Freud and Lacan. Because the focus of the debate between Gadamer and Habermas is the critical function and limit of the hermeneutical interpretation. According to Gadamer, the critical function of the hermeneutics is illuminating our prejudices in linguistic limits. For Habermas, the main function of critique is emancipating from the ideological meanings by getting out of this limits. This can be achieved by only based on a non-linguistic field. This field is the psychoanalysis. Ricoeur, who make a relation between interpretation and critique in his narrative theory, determines that the narrative is the non-telling things start to talk. He makes directly a relation between the hermeneutics and psychoanalysis in this way. Ricoeur, claiming that the psychoanalysis is itself in hermeneutical field but not out of that, shows us that the hermeneutical communication depends on the psychoanalytic ego problem.Freud and Lacan have reviewed by a hermeneutical approach with references to Ricours’s claims towards end of this study.In conclusion, this study tries to show the legitimacy of the claims that the psychoanalytic ego problem is a hermeneutical self-one and therefore is not a phenomenological exploration but a hermeneutical task which must be succeed in communication.

Anahtar kelimeler: Hermeneutik, Psikanaliz, Eleştiri, Gadamer, Habermas, Ricoeur, Freud