Türkiye’de Toplumsal Cinsiyet Temelli Mühendis Kültürünün Dönüşümü

Özet

Bu çalışmada, “ Toplumsal Cinsiyet Temelli Mühendislik Kültürü” kavramsal aracını kullanarak, yakın zaman Türkiye’sinde toplumsal cinsiyet temelli mühendislik kültürünün inşasını anlamaya çalıştım. Mühendislik mesleği toplumsal olarak saygın bir meslek olarak inşa edilmiştir ve fakat bu mesleği icra edenler ile ilgili idealize edilen imge toplumsal cinsiyet temellidir. Bu çalışmada ele alınan iki ayrı yaş grubundan mühendisler arasında iki ayrı algı farklılığı yaratmaktadır. İlki, geç yaş grubu mühendisler için mühendislik mesleği Türkiye’de saygınlığını kaybetmiş, ancak yıllar içinde kadın mühendislerin mücadelesi sayesinde mesleğin toplumsal cinsiyet temelli yapısında iyileşme olmuştur. Genç yaş grubu ise söz konusu iki konu üzerinde farklı görüş bildirmiş; mühendisliğin hala saygınlığını koruduğunu belirtmiş ve toplumsal cinsiyet temelli yapıda önemli bir değişiklikten bahsetmemiştir. Yukardaki önermeler ve kuramsal araç doğrultusunda, Ankara’da bir fabrika ve iki atölyede katılımcı gözlem metoduyla etnografik çalışmalara ek olarak, kırk üç adet kadın ve erkek mühendis ile derinlemesine mülakat yapılmıştır. Cevaplayıcılar, esas olarak 40 yaş ve üstü ve 40 yaş ve altı olmak üzere iki yaş grubundan gelmektedir. Mülakatlar, katılımcıların meslekleri hakkında algıları, toplumdan aldıkları tepkiler, okul ve iş hayatı deneyimleri kapsamında değerlendirilmiştir.

Abstract

This article aims to understand the factors creating gendered aspects in professional culture ofengineering and its transformation in contemporary Turkey by using a theoretical tool called "GenderedEngineering Culture”. The results of this study showed that engineering profession has a prestigiousimage in Turkey’s society which is based on gendered codes and ideals. Mentioned codes mainly adressmale engineer as the ideal type whose characteristics have certain limits peculiar to Turkey. The resultsof this study also address engineer’s fading image due to its changing role in the global economy. Inaddition, a slight change is also noted in gendered image of engineering on the social level, due to theincreasing number of women participating in the profession.