Tip 2 Diyabet Tedavisinde Kullanılan Exendin-4 ve Exendin-4’ün Alternatif Uygulama Yolları İçin Güncel Yaklaşımlar

Exendin-4 Used in the Treatment of Type 2 Diabetes and Current Approaches for Alternative Administration Routes of Exendin-4

Özet

Diyabet, bozulmuş glikoz metabolizması ile ilişkili kronik bir hastalıktır ve genellikle kontrolsüz hiperglisemi veya sürekli yüksek kan şekeri seviyeleri ile kendini göstermektedir. Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre küresel sağlık harcamalarının %10’unun (966 milyar Amerikan Doları) diyabete harcandığı belirtilmiştir. Türkiye’de ise diyabet prevalansı %15 olarak Avrupa ülkeleri içinde en hızlı artışı göstermektedir. Tip 2 diyabet, anormal insülin sekresyonu veya kronik insülin direnci ile ilişkilidir ve glikoz alım hücrelerinin insülin etkisine karşı duyarsızlaşmasına neden olur. Son yıllarda Tip 2 diyabet tedavisinde inkretin bazlı tedaviler öne çıkmıştır. İnkretin bazlı tedavilerde yaygın kullanılan exendin-4, GLP-1 reseptörlerine yüksek afinitede bağlanarak vücutta glikoz bağımlı insülin salgılanmasını, gastrik boşalmanın geciktirilmesini, glukagon salımının ve iştahın baskılanmasını sağlamaktadır. Exendin-4, hücre proliferasyonunu artırmakta ve β-hücrelerinde apoptotik yolları inhibe etmektedir. Exendin-4’ün ticari ürünleri parenteral yolla günde iki kez uygulanan Byetta® ve haftada bir kez uygulanan uzun etkili Byderuon™’dur. Parenteral yolla uygulamanın hasta uyuncunda problemler ve enjeksiyonda ağrı hissi gibi sakıncalarının bulunması araştırmacıları oral, pulmoner, transdermal, oküler, nazal, vajinal, rektal yollar gibi alternatif veriliş yolları üzerine yöneltmiştir. Bu derlemede, exendin-4’ün özellikleri, etki mekanizması, terapötik etkinliği ve exendin-4’ün alternatif veriliş yollarına yönelik yeni yaklaşımlar ve yapılan çalışmalar verilmiş ve tartışılmıştır

Abstract

Diabetes is a chronic disease due to impaired glucose metabolism and usually presents with uncontrolled hyperglycemia or persistently high blood sugar levels. According to the tenth edition of the international Diabetes Federation, 10% of global health expenditures ($ 966 billion) are spent on diabetes. i n turkey, the prevalence of diabetes is 15%, showing the fastest increase among european countries. type 2 diabetes is associated with abnormal insulin secretion or chronic insulin resistance, causing desensitization of the glucose uptake cells to insulin activity. incretin-based therapies have come to the fore in the treatment of type 2 diabetes in recent years. exendin-4, which is widely used in incretin-based therapies, binds to GlP-1 receptors with high affinity, causing glucose-dependent insulin secretion in the body, delaying gastric emptying, suppressing glucagon release and appetite. Also, exendin-4 increases cell proliferation and inhibits apoptotic pathways in β-cells. commercial products of exendin-4 are Byetta® which is administered twice daily and long-acting Byderuon™ which is administered once weekly via parenteral route. The presence of drawbacks of parenteral administration such as problems in patient compliance and feeling of pain due to injection led researchers to search alternative administration routes such as oral, pulmonary, transdermal, ocular, nasal, vaginal and rectal routes. in this review, exendin-4’s properties, mechanism of action, therapeutic efficacy, new approaches and studies on alternative delivery routes of exendin-4 are mentioned.