Ermenistan sorunu ve Kafkasya'da İngiliz uygulamaları (1918-1919)

Özet

Şubat 1918 de başlatılan askeri harekât ile Osmanlı kuvvetleri Kafkasya’ya ulaşıp, bölgede oluşan yeni dengeler çerçevesinde Gürcistan, Azerbaycan ve Ermenistan devletlerinin kurulmasına ciddi katkıda bulundu. Ancak I.Dünya savaşının Osmanlı ve müttefiklerinin aleyhine gelişmesi sonucu, Türk birlikleri Kafkasya’yı boşaltmak zorunda kaldı ve yerlerini İngiliz kuvvetleri aldı. Artık Kafkasya’da hâkim güç İngiltere’dir ve onun politikaları bölgeyi şekillendirecektir. İngiltere’nin kendi menfaatleri ve hissiyatı doğrultusunda varlığına katkıda bulunmak istediği devlet elbette Ermenistan olacaktı. İngilizler, sınırlarını Türkler ve Almanların oluşturduğunu düşündükleri Ermenistan’ı büyüterek, kendilerince onu “yaşayabilecek” hale getirmeyi düşünmekte, böylece Türkleri tamamen etkisizleştirmeyi hesaplamaktaydı. Bu anlamda Türklerin müstakil hükümetler halinde yaşadıkları Nahçıvan ve Kars bölgeleri, İngiliz birlikleri tarafından işgal edilip, Ermeni yönetimine hediye edildi. “Yaşayabilecek Ermenistan” oluşturulmuş İngilizler ve tabiî ki Ermeniler bu işten gayet hoşnut kalmıştı. Ancak bölgede İngiliz gücüyle Ermeniler lehine bozulan dengeler, kısa süre sonra çoğunluğu oluşturulan Türkler tarafından yeniden eski haline getirilecekti.

Abstract

With the beginning of millitary campaign in the February of 1918, the Ottoman forces reached Caucasus and they made serious contributions to the founding of Georgia, Azebaijan and Armenia according to new devolopments in the region. But, due to the failure of the Ottoman and its allies in the World War I, the Turkish forces had to draw back from the area and the English forces captured the area. Then, the English became the dominant power in the region, after that English politics would shape the future of the area. Armenia would be the satate to whose existence England wanted to make contributions according to her own interests and policies. The English thought that by exponding the borders of Armenia whose borders had been formed by the Turks and Germans, they would transform Armenia into a “Permanent State” and so the Turks would become completely ineffective in the area. For this reason the areas of Nakhjivan and Kars, in which the Turks lived under independent goverments were invaded by the English and were given to Armenia as presents. “Permanent Armenia” now was founded and so the English and Armenians would be pleased by that. But the composures in the area which were changed for he advantage of Armenia by English power would be replaced by its former status by the Turks who held the majority in the area.