TÜRKİYE İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ MEVZUATINDA ERGONOMİNİN YERİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

A STUDY ON THE PLACE OF ERGONOMICS IN TURKISH WORK HEALTH AND SAFETY LEGISLATION

Özet

Ergonomi sağlıklı vegüvenli bir işyeri ortamı yaratmanın anahtar faktörlerinden birisidir. Dahaaçık bir ifadeyle ergonomi, çalışanı işe uyması için fiziksel olarak zorlamakdeğil tam tersine işi çalışana uyacak şekilde tasarlama bilimidir. İşistasyonlarının, ekipmanların ve görevlerin çalışana uygun hale getirilmesi,çalışanın vücudundaki fiziksel stresin azaltılması yanında işten kaynaklananhastalıkları ve iş kazalarını ortadan kaldırmaktadır. Bu anlamda ergonomi,meslek hastalıkları ve iş kazalarından kaynaklanan sorunları engellemek adınaçalışanlar ve iş sağlığı ve güvenliği (İSG) profesyonelleri tarafından doğrudanbaşvurulan bir çalışma alanıdır. Bu çalışmanın amacı, ergonomi, iş sağlığı vegüvenliği mevzuatının neresinde olduğunun ve ergonomi ile ilgili çalışmalardankimlerin sorumlu olduğunun tespit edilmesidir. Bu amaçla yapılan çalışmada ilkolarak Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (eski adıyla Çalışma veSosyal Güvenlik Bakanlığı) resmi web sayfasında yer alan iş sağlığı vegüvenliği mevzuat listesi incelenmiştir. 7 kanun, 112 yönetmelik, 271 tebliğ ve6 yönerge taranmıştır. Tarama sonucunda ergonomiye doğrudan atıf yapılan 14yönetmelik ve 1 tebliğ tespit edilmiştir. Ergonomiden bahsedilen mevzuatın 19farklı yerinde ergonomiye vurgu yapıldığı görülmüştür. “İş EkipmanlarıKullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği” ergonomiye en çok atıfyapan (toplam 4 adet) yönetmelik olmuştur. Çalışmada görülmüştür ki, Türkiye’deergonomi alanındaki sorumluluklar işveren, işyeri yöneticileri, iş sağlığı vegüvenliği profesyonelleri, çalışanlar ile devletin bazı kurumları arasındapaylaştırılmıştır.

Abstract

Ergonomics is one of the key factors in providing a healthy and safe work place. More clearly, ergonomics is the science of designing the work to workers rather than forcing them physically to adapt to the work. Fitting work stations, equipment and tasks to workers may help eliminate occupational diseases and accidents as well as diminish physical stress in worker’s body. In this sense, ergonomics is a study area referenced by workers and occupational health and safety professionals to prevent issues arisen from occupational diseases and accidents. The objective of this study is to determine the place of ergonomics in the work health and safety legislation and who are responsible for the studies related to ergonomics. In the study, the legislation list for work health and safety on the official web pages of The Ministry of Family, Labor and Social Services has been first examined. 7 laws, 112 regulations, 271 notifications and 6 directives have been investigated. 14 regulations and 1 notification directly related to ergonomics have been determined after these investigations. In addition, it is emphasized to ergonomics in 19 different places in these 14 regulations and 1 directive. The Regulation on Health and Safety Conditions in the Use of Work Equipment is found as the most citing regulation to ergonomics (totally 4 times). The study shows that responsibilities in ergonomics area in Turkey are distributed among employers, managers, work health and safety professionals, workers and some government institutions.