Mesnevî’de Temsîlî Anlatım ve Hikâye ve Temsîllerle Kurân Âyetlerinin Açıklanması

The Method of Symbolic Expression in Mesnevi, and the Explanation of the Verses of the Quran with Stories and Symbolic Expressions

Özet

Mevlânâ’nın en önemli ve en büyük eseri olan Mesnevî, İslâm ve insanlık tarihinin en faydalı ilim ve kültür hazinelerinden biridir. Bu değerli eserinde Mevlânâ, çok zengin bilgi ve tecrübelerini, eşsiz dehasıyla çok yararlı ve cazip bir şekilde okurlarına sunmaktadır. Mesnevîyi cazip ve unutulmaz kılan en önemli üslûp özelliklerinden birisi de onun “temsîlî anlatım metodu” dediğimiz birtakım çekici hikâye ve temsillerle konuyu anlatmasıdır. Bu metot sayesinde konu bir yandan daha iyi bir şekilde anlaşılırken, öte yandan akılda daha kalıcı tesirler oluşturmaktadır. Mesnevî, aslında Kurân âyetleri ile Hz. Peygamber’in hadislerinin açıklandığı ve özetlendiği İslâmî bir eserdir. Onu iki kelime ile en iyi bir şekilde özetleyen “Mağz-ı Kurân/Kurân’ın Özü” ifadesi de bu gerçeği açık bir şekilde ifade etmektedir. Ancak onun bu görevini yerine getirirken yukarıda faydalarına işaret ettiğimiz temsîlî anlatım metodunu kullanması, diğer İslâmî kitaplardan farkını ortaya koymaktadır.

Abstract

Mevlana’s most famous and important study, Masnevi is one of the most beneficent cultural, historical and scientific treasure. Mevlana, in his study Mesnevi, submitted his experiences, knowledges with his unequalled ability in an attractive style. One of the Mesnevi’s special feature is the method of symbolic expression. Mevlana, explains the subjects with stories and symbolic expressions. With this method, the subjects are understood in the mind better and more effectively. Essentially Mesnevi is the book which explain inside the verses of the Quran and Prophet’s hadiths. Utterance of “Pure of the Quran” , summarized the Mesnevi and this utterance is a truth expression about Mesnevi. Mesnevi’s difference from other Islamic books is, as remarked above, the use of method of symbolic expression in best way.