Dergiler / Erdem / 2008 / Cilt: 0 - Sayı: 52
İkonografik Açıdan Orta Çağ Türk Mimarisinde Yer Alan İstiridye Motifi
- Dergi
- Erdem
- Sayfa
- 111–124
- DOI
- —
Özet
Eski çağlardan itibaren pek çok ülkenin sanatında gördüğümüz istiridye motifinin genel olarak "yeniden doğuşu, ikinci hayatı" simgelediği bilinmektedir.Bu makalede Orta Asya'da "Gök Tanrı" ve "Budizm" gibi farklı inançların etkisindeki Türk sanatının kaynaklarında istiridye motifinin varlığına değinilmekte, X. yüzyıldan başlayarak büyük ölçüde Müslüman olan Türklerin 1071'den itibaren kendilerine yurt edindikleri Anadolu'daki mimari eserlerinde istiridye motifini nasıl ve nerelerde kullandıkları üzerinde durulmaktadır. Yine bu araştırmada Selçuklu devleti ve beyliklerin hüküm sürdüğü Orta Çağ Anadolu'sunda öncelikle hangi yapılarda, nerelerde istiridye motifinin kullanıldığı tespit edilmekte ve mezar yapılarında istiridye şeklindeki kubbeye geçiş elamanlarının İslam inancı içersinde taşıdığını düşündüğümüz sembolik anlamları ve bu anlamların diğer kültürlerdeki örnekleri ile benzer ya da ayrılan yönleri irdelenmektedir.
Abstract
It is well known that the oyster motif, which has been seen in the art of many countries in the ancient times, often symbolizes the "rebirth and second life". In this article, the oyster motifs in the Central Asian Turkish Art, under the influence of different beliefs such as the "Sky God" and "Buddhism", is discussed and whether the Turks, increasingly adopting Islam beginning with the Xth century, used the oyster motif in their architectural works in Anatolia, is inquired. Also, in this study, the structures where the oyster motif was used in Anatolia in the Middle Age, under the reign of the Seljuk State and the Principalities, are determined, and the symbolic meanings within Islamic belief of the oyster-shaped elements of transition to domes and the similar and different aspects of corresponding symbolic meanings in other cultures are discussed.