İyidere (Trabzon)' nin fiziko-kimyasal açıdan su kalitesinin belirlenmesi

Determination of water quality in terms of physico-chemical structure of the river İyidere (Trabzon)

Özet

Bu çalışmada, zengin bir akarsu kapasitesine sahip Doğu Karadeniz Bölgesinde Trabzon ve Rize illerine sınır olan İyidere'nin su kalitesi araştırılmıştır. Çalışma Kasım 2003-Mayıs 2004 tarihleri arasında yapılmıştır. İyidere'nin denize döküldüğü nehir ağzından 30 km iç kısımlara doğru 263 m yükseltiye kadar 10 km aralıklarla seçilmiş 4 farklı istasyondan su örnekleri alınmıştır. Su numunelerinde pH, bikarbonat $(HCO_3)$ , karbondioksit $(CO_2)$ , biyokimyasal oksijen ihtiyacı $(BOI_5)$ , kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), toplam sertlik, nitrit $(NO_2)$ , amonyum (NH4), fosfat $(PO_4)$ , askıda katı madde ve alkalinite gibi kimyasal ölçümler yapılmıştır. Diğer taraftan akış hızı, su sıcaklığı, suda çözünmüş oksijen, suda çözünmüş oksijen doygunluğu, elektriksel iletkenlik ve tuzluluk gibi suyun bazı fiziksel özellikleri de ölçülmüştür. İyidere'de yapılan 7 aylık ölçümlerde ortalama su sıcaklığı 7,20°C, $BOI_5$ 2,40 mg $O_2$ /L, pH 7,50, elektriksel iletkenlik 57,60 $mu$ S/cm, çözünmüş oksijen 11,10 mg/L ve akış hızı ise 2,10 m/s olarak tespit edilmiştir. İyidere sularının fiziksel ve kimyasal tüm özellikleri, Su kirliliği mevzuatında bildirilen kıta içi su kalite standartlarına göre incelendiğinde (Sınıf 1) yüksek kaliteli su standartındadır. Dolayısıyla İyidere sularının; sadece dezenfeksiyon ile içme suyu temini, rekreasyonel amaçlar, hayvan üretimi, çiftlik ihtiyacı ve diğer amaçlar için kullanılabilir bir su kaynağı özelliğinde olduğu söylenebilir. Ancak, genelde iyi bir su kalitesine sahip olan ve herhangi bir kirlilik problemi olmayan İyidere'nin su analiz sonuçları balık yetiştiriciliği açısından değerlendirildiğinde bazı mineral tuzlar bakımından yetersiz olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract

In this paper, water quality of the river iyidere in between the cities of Rize and Trabzon as a border, in Eastern Black Sea Region which has a rich freshwater capacity was investigated. The study was carried out between November, 2003 and May, 2004. Water samples were taken from the four different stations with 10 km intervals between each other, up to 30 km inwards from the river mouth and up to 263 m altitude from the sea level. Some chemical measurings such as pH, $HCO_3 CO_2, BOI_5$ , Ca, Mg, total hardness, nitrite, ammonium, phosphate, suspended matter and alkalinity were performed with the water samples. Moreover, the flowing speed, water temperature, dissolved oxygen in water, saturation of dissolved oxygen in water, conductivity and salinity were also determined. As a result of seven-month sampling, the following characteristics were determined; the average water temperature 7.20°C, $BOI_5$ 2.40 mg/L, pH 7.50, electrical conductivity 57.60 $mu$ S/cm, dissolved oxygen 11.10 mg/L and the flow speed 2.10 m/s. From the all physical and chemical characteristics points of view, based on the inland water quality standards declared in water pollution law, it is obvious that the river has a high water quality standard (Class 1). Thus, it can be said that iyidere water can be used not only for drinking purpose by disinfecting it, but also for recreational aims, animal production and other aims. When the results of water analysis is compared with the water quality for aquaculture, it was identified that iyidere has a good quality without a serious pollution problem, but some nutrients are insufficient for aquaculture in iyidere.