Torbalı Ovasının kuzey ve güney kesimlerinin alüvyal gelişimi ve doğal ortam değişmelerine etkileri

The alluvial evolution of the northern and southern part of the Torbalı Plain and its effects on the environmental changes

Özet

Bu çalışma, Metropolis antik kentinin doğusunda, kuzey-güney doðrultusunda uzanan Torbalı Ovası'ndaki alüvyal gelişim ile değişen coğrafi çevrenin ve tarihsel süreçteki çevresel etkilerinin bir ölçüde aydınlatılması amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla ilk olarak bölgedeki sondajların verileri toplanmış, sondaj örneklerinin analizleri yapılmış ve makro-mikro biyolojik unsurlar ile fosiller farklı yaşama ortamlarının göstergesi olarak ele alınmıştır. Çalışma sonucu Holosen öncesi temelden günümüzdeki ova yüzeyine kadar üç temel alüvyal birim ayrılmıştır. Bu birimler kuzey ve güney ovalarına ait farklı doğal çevre şartlarının etkisi ile birbirinden farklı ortamları yansıtmaktadır. Torbalı Ovası'nın kuzey kesiminde belirlenen birimler, Holosen öncesi temel dolgular, gölbataklık dolguları ve Fetrek çayının taşkın dolgularıdır. Bundan farklı olarak, Torbalı Ovası'nın güney kesiminde, temelde Holosen öncesi ova yüzeyine ait dolgular, üzerinde gölsel-sığ denizel-azmak (su ortamı) ortam sedimanları ve nihayetinde bugünkü ova yüzeyine kadar Küçük Menderes ırmağının taşkın ovası sedimanlarının bulunduğu belirlenmiştir. Taban suyu seviyesinin yüksek olduğu ve ovanın göllerle ve bataklıklarla kaplı olduğu antik dönemde, bundan etkilenen yakın çevredeki kültürlerin (Metropolis örneğinde olduğu gibi) yamaçlara ve etek bölümlerine yerleştiği ve daha sonraları, değişen ortamın etkisiyle, yerleşimlerin ova ortasında kurulduğu ve geliştiği anlaşılmaktadır.

Abstract

The purpose of the study is to illuminate the alluvial morphological evolution with respect to changing Geographical surroundings and environmental effects through the historical progression in the Torbalı Plain. For that reason, first of all, data from drills in the region were collected, the alluvial materials obtained from the drill-bore holes have been analysed and then micro and macro biologic remains, and fossils were used as good indicators reflecting different environments. As a result of the investigations, from the pre-Holocene base to the present plain surface three different alluvial units were determined. These units have different habitats and reflect different geographical environments. These three units in the northern part of the Torbalı Plain from the base to the surface are as follows: Pre-Holocene basement deposits, lacustrine-swamp fills and Fetrek stream flood fillings. Contrary to these layers, the units in the southern part of the plain from bottom to surface are as follows; Pre-Holocene fillings, marsh, lacustrineshallow marine sediments, and Kucuk Menderes river flood filling sediments. From these findings, it is estimated that ancient settlements such as Metropolis was set up at the edge of the plain or on the slopes of the mountains because of the negative environmental effects of lakes and swampy fields in the flood plain. By the changing of the environmental conditions in the region, the findings implicated that new settlements started to develop towards the central parts of the Torbalı Plain.