Liliaceae familyasından bazı endemik ve nadir geofitler üzerinde anatomik araştırmalar

Özet

Bu çalışmada, Şanlıurfa'da yayılış gösteren Scilla mesopotamica Speta, Tulipa aleppensis Boiss. ex Regel ve Asphodeline damascena (Boiss.) Baker subsp. gigantea E. Tuzlacı'nın anatomik özellikleri incelenmiştir. Bu türlerden S. mesopotamica ve A. damascena subsp. gigantea lokal endemik, T. aleppensis ise endemik olmayan, ancak nadir yayılış gösteren bitkilerdendir. Ayrıca son arazi gözlemlerine dayalı olarak, tehlike kategorileri için yeni öneriler getirilmiştir. Anatomik çalışmalarda; bitkilere ait kök, skapa ile yapraklardan alınan enine ve yüzeysel kesitler incelenmiştir. Anatomik özellikler bakımından türler arasındaki benzerlik ve farklılıklar belirlenmiştir. S. mesopotamica ve T. aleppensis'in skapa anatomik yapıları genel olarak birbirine benzemektedir. A. damascena subsp. gigantea'nın skapası ise bu iki türden farklıdır. S. mesopotamica ve T. aleppensis'te yaprak unifasiyal, A. damascena subsp. gigantea'de ise ekvifasiyal tiptedir. S. mesopotamica'nın kök, skapa ve yapraklarındaki parenkima hücreleri içerisinde rafit kristalleri, A. damascena subsp. gigantea'nın skapa ve yaprak epiderma hücreleri içerisinde ise sferokristaller bulunmaktadır. T. aleppensis'de ise kristallere rastlanmamıştır.

Abstract

In this study, anatomical studies are carried out on some geophytes, Scilla mesopotamica Speta, Tulipa aleppensis Boiss. ex Regel and Asphodeline damascena (Boiss.) Baker subsp. gigantea E. Tuzlacı, distributed in the vicinity Şanlıurfa. Among them, S. mesopotamica and A. damascena subsp. gigantea are local endemic, but T. aleppensis is a nonendemic which has a rare distribution. In addition, new suggestions are given to their threatened categories, regarding observations on population. In anatomical studies; transverse sections of roots and scapes, superficial and transverse cross-sections of leaves were examined. The similarities and differences among them were determined. Scape anatomical structures of S. mesopotamica and T. aleppensis generally resemble to each other. The scape of A. damascena subsp. gigantea, different from the other two species. Leaves of S. mesopotamica and T. aleppensis are unifacial, whereas of A. damascena subsp. gigantea is ecvifacial type. There are raphide crystals in parenchyma cells of S. mesopotamica's roots, scape and leaves, and spherocrystals in epidermis cells of A. damascena subsp. gigantea's scape and leaves. No crystals were found in T. aleppensis.