Kentlerde yapısal ve yeşil alanlardaki hava ve yüzey sıcaklıklarının irdelenmesi: Ankara örneği

Investigation of air temperature and surface temperatures in built-up and green areas in the cities: The case of Ankara city

Özet

Günümüz büyük kentlerinde yeşil alanların ve buharlaşma yüzeylerinin azalması; beton ve asfaltla kaplanmış yüzeylerin, yapısal alanların artması ve bu alanlarda kullanılan yapı malzemelerinin sıcaklığı daha iyi iletme ve yüksek sıcaklık depolama özelliklerine sahip olmaları gibi nedenlerle, değişen meteorolojik parametreler yerel ve bölgesel ölçekte iklim değişimine neden olmakta; büyük kentler kendilerine özgü iklimleri olan alanlar haline gelmektedirler. Ankara kentinde hızlı ve yoğun yapılaşma sonucunda etrafındaki kırsal alanlardan farklılaşmalar ve sıcaklıklarda değişimler olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada öncelikle Landsat uydu görüntülerinden faydalanılarak Ankara Metropolündeki yüzey sıcaklıkları analiz edilmiştir. Yapılan bu analiz sonuçlarına bağlı olarak seçilen farklı arazi kullanımı/arazi örtüsüne ve farklı yüzey sıcaklığına sahip 3 alanda (Migros, Bahçelievler ve Anıtkabir) sabit meteorolojik ölçüm aletleri ile 11 Temmuz-11 Eylül 2005 tarihleri arasında hava sıcaklığı ölçümleri yapılmıştır. Araştırma sonucunda yüzey sıcaklığının büyük asfalt-beton kaplı alanlarda oldukça yüksek, yeşil alanlarda ise düşük olduğu belirlenmiştir. Hava sıcaklığı da yüzey sıcaklığına paralel şekilde büyük asfalt-beton kaplı alanlarda yüksek, yeşil alanlarda ise düşüktür. Ibreli ve yapraklı ağaç grupları ile beton kaplı yüzey arasındaki anlık hava sıcaklığı farkı 15°C'ye kadar çıkabilmektedir.

Abstract

In contemporary metropolitan cities, as a result of lessening green areas and evaporation surfaces, and increasing asphalted surfaces and built areas with materials which have more heat conveying and storing properties meteorological parameters change and cause local and regional climate changes which makes the cities unhealthy places that have their own climatic properties. Although it is known that in Ankara, the temperature is changing as a result of rapid and dense urbanization. With this study, first the surface temperatures utilizing Landsat satelite image at regional scale in Ankara metropolitan area caused by the changes in land use and land coverage is determined. In three case areas (Migros, Bahçelievler and Anıtkabir) having different densities of built up areas and various sizes of green areas determined in the light of the former study, air temperature measurements between 11 July-11 September 2005 has done. At the end of the study it's determined that surface temperature is higher in areas covered with asphalt-concrete, while it's lower in gren areas. Relatedly air temperature is higher in areas covered with asphalt-concrete, while it's lower in gren areas. The simultaneous air temperature difference in conifer and decidious tree groups, and concrete covered surfaces may rise up to 15°C