Kentsel yerleşim alanlarındaki bitkilerin peyzajda kullanım tercihleri açısından değerlendirilmesi: Trabzon kenti örneği

Evaluation of plant species in urban residential landscapes based on their characteristics for landscape preferences; A sample of Trabzon city

Özet

Trabzon kenti yerleşim alanlarında yürütülen bu çalışmada, konut ve site bahçelerinin mevcut odunsu bitki türleri tespit edilerek çeþitli peyzajda kullanım özeliklerine (estetik ve görsel, fonksiyonel, sosyokültürel ve ekolojik) göre değerlendirmeleri yapılmıştır. Örnekler, kent dokusu (doku1, doku2, doku3 ) ve konut yaşı ( 50 ve >50 yıl ) parametrelerine göre seçilerek toplam 125 bahçede çalışma yürütülmüştür. Araştırmada yerinde inceleme, ölçüm, fotoğraflama ve örnek toplama yapılmıştır. Veri değerlendirme aşamasında bulunma yüzdesi en fazla olan ilk 10 bitki türü istatistiğe tabi tutularak bu türlerin peyzajda kullanım tercihi analizleri yapılmıştır. Çalışmada elde edilen sonuçlara göre, Trabzon kenti konut ve site bahçelerinin bitki tür çeşitliliği açısından toplam 232 takson ile önemli bir değerde olduğu, egzotik türlerin yoğun kullanıldığı, incelenen parametreler ile karşılaşılan türler arasında anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Peyzajda kullanım tercihleri açısından bitkilerin estetik özelliklerinden meyve, form, doku ve koku, fonksiyonel özelliklerinden yönlendirme, perdeleme, vurgu, ekolojik özelliklerinden hava kirliliği ve tuza toleranslı olma ile yöresel olma özellikleri ön plana çıkmaktadır. Bu çalışma ile yerleşim alanlarında karşılaşılan bitki türlerinin peyzajda kullanım özelliklerinin belirlenmesinin kentsel peyzaj alanlarında yapılacak bitkilendirme çalışmalarına ışık tutması amaçlanmaktadır.

Abstract

In this study, existing vascular plant species were determined and evaluated according to plant characteristics (esthetic & visual, functional, socio-cultural and ecological characteristics) in gardens of both detached house and site in the residential areas in the city center of Trabzon. Total of 125 sample gardens were surveyed with respect to different house age type (50 years) and housing density types (high, medium and low density type). During the study, the plants were pictured, measured, and sampled for species identification. We analyzed only the first 10 species that are most abundant for landscape preferences for each residential type. The study results showed that the gardens of detached house and site have an important floristic diversity with 232 plant taxa. In addition, it was determined that the non-native species are used widely in the study area and there is a significant relationship between plant species and the parameters used. According to our results; fruiting, form, texture and scent for the aestheticvisual characteristics; direction, screening and accent for the functional characteristics and tolerance of air pollution and salinity in ecological characteristics along with the regional integrity came into prominence for landscape preferences based on the species characteristics. Our aim at this study was to determine plant species characteristics and their usage area in residential areas in order to help planting design in urban landscapes.