Kayseri ili kent merkezinde kükürtdioksit ve partiküler madde değerlerindeki değişimlerin incelenmesi: 1990-2007

Trends in sulfurdioxide and particulate matter levels in Kayseri (Turkey): 1990-2007

Özet

Bu çalışmanın amacı 1990-2007 yılları arasında Kayseri ili kent merkezindeki hava kirliliği değişimlerini değerlendirmektir. Bu amaçla Kayseri ili kent merkezinde ölçülmüş kükürt dioksit ($SO _2$) ve partikül madde (PM) düzeyleri Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği (HKKY), Avrupa Konseyi (EC) ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından belirlenen sınır değerler dikkate alınarak incelenmiştir. SO2 ve PM değerlerinde ortaya çıkan eğilimler hesaplanarak uzun dönemli değişimler ortaya çıkarılmıştır. $SO _2$ ve PM değerleri ile meteorolojik faktörler arasındaki ilişkiler (korelasyonlar) incelenmiştir. Çalışma dönemi için ortalama $SO _2$ düzeyi 98 μg/m³ ve ortalama PM düzeyi 75 μg/m³ olarak tespit edilmiştir. Hava kirliliği düzeyleri en yüksek seviyeye kış aylarında ulaşmaktadır. Buna karşın, Kayseri'de $SO _2$ düzeyleri çalışma döneminde yaklaşık 6 μg/m³/yıl hızında azalma eğilimi göstermiştir (0.001 düzeyinde anlamlı). Aynı dönemde ısınma sezonu (Ekim-Mart) ortalama ve Ocak, Şubat, Eylül, Kasım ve Aralık ayları ortalama $SO _2$ düzeylerinde de 0.001 düzeyinde anlamlı azalma eğilimleri tespit edilmiştir. PM değerleri on sekiz yıllık dönemde istatistiksel olarak anlamlı bir değişim göstermemiştir. Hava sıcaklığı değerleri $SO _2$ ve PM düzeyleri ile negatif yönde ilişkilidir. Analiz sonuçları Kayseri'de hava kirlenmesinin önlenmesi için alınan tedbirlerin (örneğin, kaliteli yakıt kullanımı ve doğalgaz kullanımının yaygınlaştırılması) olumlu etkilerinin ortaya çıktığını, ancak $SO _2$ ve PM düzeylerinin henüz EC ve WHO tarafından önerilen değerlerin altına düşmediğini göstermiştir.

Abstract

The objective of this study is to evaluate air pollution in Kayseri for the 1990-2007 period. The levels of sulfurdioxide ($SO _2$) and particulate matter (PM) and have been evaluated for the 1990-2007 period by considering the limit values set by Air Quality Protection Regulation (HKKY), European Council (EC) and World Health Organization (WHO). Trends in $SO _2$ and PM values were analyzed for the study period to determine long-term variations in these parameters. The relationships (correlations) between $SO _2$ and PM levels and meteorologic factors were investigated. For the study period average $SO _2$ level was 98 μg/m³, while average PM level was 75 μg/m³. In winter season air pollution levels were considerably high. Trend analysis showed that $SO _2$ levels decreased with a rate of 6 μg/m³/year (significant at the 0.001 level). Average $SO _2$ levels measured during the heating season and during January, February, September, November, and December were also decreased significantly. In contrast, PM levels did not show any significant trend during the study period. Air temperature values were found to be highly correlated with $SO _2$ ve PM levels. Analyses showed that air quality control strategies (e.g., high quality coal and natural gas usage) put into operation in the past led to the observed decreases in air pollutant levels in Kayseri. However, the $SO _2$ and PM values are still above the limit values set by the EC and WHO.