Trabzon ili akarsularının yağışlı dönem su kalitesi parametrelerinin belirlenmesi

Determination of water quality parameters in wet season of surface water in Trabzon

Özet

Trabzon il sınırlarını kapsayan çalışma alanında yüzey sularının kalitesinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda Akhisar, Foldere, İskefiye, Kalanima, Sera, Beşirli, Değirmendere, İkisu, Yomra, Yanbolu, Karadere, Manahoz, Solaklı ve Baltacı Derelerinin hidrokimyasal özellikleri ve su kalitesi belirlenmiştir. Suların sıcaklık, pH, elektriksel iletkenlik gibi değerleri yerinde ölçülmüş, major iyon analizleri fotometre ile belirlenmiş, element konsantrasyonları ICP-OES ile yapılmıştır. Çalışma alanındaki sular genel olarak karbonatlı ve sülfatlı sular sınıfında olup Ca+Mg>Na+K’dır. Akarsuların pH değerleri 6,9-9,9, elektriksel iletkenlik değerleri (EC) 28-450 μS/cm, toplam çözünmüş madde miktarları (TDS) 21-319 mg/L ve çözünmüş oksijen miktarları (DO) 8,8-16,9 mg/L arasında değişmektedir. Genel olarak düşük değerler sergileyen $NO_2 veNO_3{^-}^,$ -‘den en yüksek $NO_2 {^-}$ - 0,1 mg/L değeri ile Baltacı ve Fol Derelerinde, en yüksek NO3 değeri 4,7 mg/L ile Sera Deresinde belirlenmiştir. En yüksek $NH_4 {^+}$ değeri 15,5 mg/L ile Yanbolu, en yüksek $PO_4 {^3}-$ değeri 5,1 mg/L ile Kalanima Derelerinde belirlenmiştir. KOİ’nin en yüksek değeri 150 mg/L ile Kalanima Deresi’ndedir. İnceleme alanındaki tüm sular Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği, Kıta İçi Su Kaynakları Kalite Kriterleri’ne göre birçok parametre açısından yüksek kaliteli sular sınıfında iken, genellikle Cu, Pb, Mn, $NO_2^,-NH_4{^+},PO_4{^3},$ CN- ve KOİ parametreleri açısından az kirlenmiş, kirlenmiş ve çok kirlenmiş su sınıfındadır. Sularda kirlilik oluşturan parametrelerin çoğunlukla tarımsal faaliyetlerden ve çevresel atıklardan kaynaklandığı belirlenmiştir.

Abstract

The study presents determination of surface water quality in Trabzon City. Thus, hydrochemical properties and water quality parameters were determined in samples from Akhisar, Foldere, İskefiye, Kalanima, Sera, Beşirli, Değirmendere, İkisu, Yomra, Yanbolu, Karadere, Manahoz, Solaklı and Baltacı Rivers. The temperature, electrical conductivity and pH values of water were measured insitu. The major ions analysis carried out with the Fotometer and the concentrations of elements were determined using ICP-OES. The surface waters in the studied area are classified as water with carbonate and sulphate and Ca+Mg is dominated from Na+K in these surface waters. pH and electrical conductivity values of the waters are between 6.9-9.9, and 28-450 μS/cm respectively. Thus, total dissolved solid and oxygen values of the waters are between 21 and 319 mg/L, and 8.8-16.9 mg/L respectively. The values of $NO_2 and NO_3{^-}^,$ - are generally low. Thus, waters of Baltacı and Fol Streams represent maximum values with 0.1 mg/L$NO_2 {^-}$. However, waters of Sera Stream represent maximum values with 4.7 mg/L of NO3 -. The maximum value of $NH_4 {^+}$was measured in Yanbolu Stream as 15.5 mg/L, and the maximum value of $PO_4 {^3}-$ was measured in Kalanima Stream with 5.1 mg/L. The maximum value of KOI with 150 mg/L was measured in waters of Kalanima Stream. According to the Water Pollution Control Regulation of the Turkish Republic, Criteria for Inland Surface Water Classification, all surface waters in the studied area are classified high quality water considering to the most of parameters. However, considering to the values of Cu, Pb, Mn, $NO_2^,-NH_4{^+},PO_4{^3},$ CN- and KOI, the waters are classified as slightly polluted, polluted and highly polluted. It is concluded that the pollution parameters in the studied waters have been originated from municipal wastes and agricultural activities.