Soil erosion risk assessment in the sincanlı subwatershed of the akarçay basin (Afyonkarahisar, Turkey) using the universal soil loss equation (USLE)

Akarçay havzasının sincanlı bölümünde (Afyonkarahisar) USLE yöntemiyle erozyon risk değerlendirmesi

Özet

Bu çalışma, Afyonkarahisar İlinde yer alan Akarçay Kapalı Havzasının bir alt bölümü olan Sincanlı Havzasında USLE (Evrensel Toprak Kaybı Eşitliği), CBS ve Uzaktan Algılama yöntemlerine dayanarak yapılan toprak erozyonu riski değerlendirmesi araştırmalarını kapsamaktadır. Toprak kaybını belirlemek için uygulanan USLE yönteminde yağışın erozyon oluşturma faktörü (R) yıllık yağış değerleri ile eski çalışmalara, toprağın erozyona duyarlılık faktörü olan (K) ise araziden alınan toprak örneklerinin laboratuvar analizlerine ve arazi gözlemlerine dayanmaktadır. Yöntemin diğer faktörleri olan topoğrafya faktörü (LS) sayısal haritalardan (DEM) elde edilen eğim ve eğim uzunluğu değerleri olup arazi kullanım ve bitki örtüsünü temsil eden (C) faktörü ise Landsat uydu görüntülerinden sağlanmıştır. USLE yönteminin uygulanmasıyla CBS ortamında bu katmanlardan elde edilen erozyon risk haritasına göre çalışma alanının %83 lük bir bölümünde çok hafif erozyonun, çoğu merkezi kesimde olan %2 lik bir alanda ise hafif erozyonun etkili olduğu görülmektedir. Havzanın çukur alanlarını ve az eğimli yamaçlarını kapsayan çok hafif ve hafif erozyonun görüldüğü alanlarda erozyon etkin değildir. Orta şiddetteki erozyon Sincanlı Havzasının %4 lük bir bölümünde etkisini gösterirken, %11 değerindeki şiddetli erozyon ise kireçtaşı, tüf-aglomera, andezit ve trakit gibi dayanımlı kayaçların yüzeylendiği güneybatı, güney, doğu ve kısmen kuzeydoğu kesimlerdeki dağlık alanlarda etkindir. Çalışma alanında çok şiddetli erozyon değerleri ise saptanamamıştır. Sonuç haritasından elde edilen değerler Akarçay Havzasının (Şuhut, İhsaniye gibi) alt havzaları yanı sıra Türkiyenin diğer havzaları ile karşılaştırılabilir niteliktedir. Bu bağlamda çalışma, erozyon risk değerlendirmelerinde CBS ve Uzaktan Algılama tekniklerinin önemini vurgulamaktadır. Havzada yapılan çalışmalar halen devam etmekte olup projenin bitiminde bölge ve ülke ölçeğinde karşılaştırmalar yapılabilecek ve varılan sonuçlar Sincanlı Havzasında yapılan/yapılacak erozyon önleme çalışmalarında yerel makamlara önemli bilimsel altyapı desteği sağlayacaktır

Abstract

This paper contains research in which the authors applied the Universal Soil Loss Equation (USLE), Geographical Information Systems (GIS), and remote sensing to the mapping of the soil erosion risk in the Sincanlı sub-watershed area of the Akarcay Basin, Afyonkarahisar, Turkey. The rainfall-runoff erosivity factor (R) was developed from annual precipitation data and previous studies, soil map and soil survey data was used to develop the soil erodibility factor (K), and a digital elevation model image was used to generate the topographic factor (LS). The cover-management factor (C) was developed based on vegetation, shade, and soil fraction images derived from spectral mixture analysis of a Landsat Thematic Mapper image. A soil erosion risk map with four classes (low, slight, moderate, and high) was produced based on the simplified USLE within the GIS environment. The low erosion category is very common (83%), while, to only a limited extent, the watershed falls within the slight erosion risk category (2%), mostly seen in the central section of the study area. The low and slight erosion risk areas are situated in the flat plain and low slope areas where there is no soil erosion by water. Moderate risk of erosion occurs in a small area (4%) of the watershed, but about 11% of the watershed is under high erosion risk, found mostly in the south-western, southern and eastern, and partly in the north-eastern sections of the watershed where there are mountains consisting of resistant rocks such as limestone, tuff-agglomerate, andesite, and trachyte. It is believed that the results of this study can be used to advise the local authorities/government in prioritizing the areas of immediate erosion mitigation. This research implies that GIS and remote sensing provide promising tools for evaluating and mapping soil erosion risks in the Sincanlı area