NEHCÜ'L-BELÂGA'DA YER ALAN BAZI DİNÎ KAVRAMLAR ÜZERİNE MÜLAHAZALAR

Özet

Hz. Ali, fakih bir sahâbî olup hikmet kapısı olarak nitelenir. Hz. Peygamber'in eğitimi altında büyümüş olup ilk iman eden sahâbîler arasında yer almıştır. Asr-ı saadet'te İslâm'ı tebliğ faaliyetine bilfiil iştirak etmiş; Bedir, Uhud, Hendek ve Hayber savaşlarına katılmış ve Hz. Peygamber tarafından birçok seriyyeye de komutan olarak atanmıştır. Yapılan antlaşmaların bazılarında da antlaşma metnini kaleme alan sahâbî olmuştur. Ayrıca vahiy kâtipliği vazifesinde de bulunan Hz. Ali, fıkıh ehliyeti ve hikmet yönüyle tanınmaktadır. Bu yönüyle ilk üç halifenin kendisine danıştığı seçkin sahâbe arasında yer almıştır. Hz. Ali, halife seçildikten sonra döneminde yaşanan bazı hadiseler nedeniyle günümüzde dahi en fazla tartışılan isimlerden biridir. Dinî bazı akımlar tarafından kendisine mitolojik değer atfedilmiş olmakla beraber Ehl-i Sünnet kaynakları Hz. Ali'yi tarihi şahsiyetiyle algılamaktan yanadır. Nitekim ona atfedilen söz ve hitabeler bu çerçevede ele alınmış ve fıkıh usulü kaynaklarından biri olan "sahâbe kavli" arasında değerlendirilmiştir. Hz. Ali'nin sözleri, hitabeleri, görüşleri ve fetvaları ise Müslümanlar arasında hüsnü kabul görmüş olup bazıları Nehcü'l-belâga isimli kitapta bir araya getirilmiştir. Eser ağırlıklı olarak İslâm dininin iman, ibadet, ahlâk ve ahkâm konuları ile çeşitli içtimaî ve iktisadî meseleler hakkında bilgilendirici hususları ihtiva etmektedir. Bu çalışmada, Nehcü'lbelâga'da yer alan ve Hz. Ali'ye nisbet edilen tavsiyeler ve hikmetli sözlerden hareketle fıkıh ve ahlak alanındaki bazı temel konulara yaklaşımı incelenmiştir.

Abstract

Caliph Ali, a faqih companion, also described as the source of wisdom, was not only educated by the Prophet Mohammad himself, may Allah bless him and grant him peace, he was also on of the first companion believers. He personally attended the struggle of spreading Islam at the age of happiness, and was engaged with the battles of Badr, Uhud, Khandaq and Khaybar. He was also appointed to many wars as a commander by the Messenger of Allah. Besides that, the manuscripts of some of the agreements were written by him. Ali, who served sometimes as a revelation clerk was also known as some of the companions who got the wisdom of divine and capability of fıqh. For this sometimes the other three caliphs were consulting with him. Even today he is one of the highly disputed names due to some issues occured after his designation. While some of the religious movements attributed mythological significance to Ali, the Ahl al-Sunnah sources give preference to understand his historical personage. Hence to him attributed words and speeches were utilized in this context and considered among "companion statements''. The words, speechs, views and fetwas of Caliph Ali were honored among muslims and some of them were aggregated with the title The Nahj al-Balagha. It comprises predominantly some of topics of Islamic faith, worship, morality and various informative judgments as well as informative topics on various social and financial issues.