Üreticileri Tersine Lojistik Faaliyetlerine Yönelten Motivasyonlar Hiyerarşisi

The Hierarchy of Motivations Turning Manufacturers’ Attention to Reverse Logistics

Özet

Bu çalışma, üretici firmaları tersine lojistikuygulamalarına yönelten motivasyonları hiyerarşikbir yapıda göstermeyi amaçlamaktadır. Tersinelojistik faaliyetlerinin etkin bir şekilde uygulanmasıoperasyon maliyetlerini azaltmakta, müşterimemnuniyetini arttırmakta ve çevreye duyarlıbir üretim süreci oluşturarak firmaların markadeğerlerini güçlendirmektedir. Tersine lojistiksüreçlerinin bir çok farklı hedefe hizmet etmesi,bu çalışmayı Türkiye’deki üretici firmaların hangitemel motivasyon ile tersine lojistik faaliyetlerineyöneldiklerinin sorusunun cevabını aramayayöneltmiştir. Bu amaçla elektrik-elektroniksektöründe de faaliyet gösteren, Türkiye’nin engüçlü markalarından olan Vestel firmasının tersinelojistik süreçleri incelenmiştir. Tersine lojistik ileulaşılmaya çalışılan hedeflerin birbirleriyle olanilişkileri hem mevcut sektör şartları düşünülerekhem de kuramsal çerçevede nominal gruptekniğiyle tartışılmıştır. Elde edilen veriler ışığında“yorumlayıcı yapısal modelleme” yöntemikullanılarak firmaları tersine lojistik uygulamalarınayönelten motivasyonların hiyerarşik yapısıortaya çıkarılmıştır. Hiyerarşide tespit edilen iticimotivasyonlar, Türkiye’deki politika yapıcılarınatersine lojistik uygulamalarının teşviki için politikaüretme fırsatı verecektir. Benzer şekilde, üreticifirmalar da bu temel itici motivasyonları göz önündebulundurarak strateji oluşturabilecek ve böylecebirçok farklı hedefi beraber gerçekleştirebilecektir.

Abstract

The aim of this study is to outline the motivating factors hierarchically, which turn the manufacturing firms’ attention to reverse logistics. Effective reverse logistics management provides many advantages such as reducing operational costs, increasing customer satisfaction, boosting brand value, and meeting the requirements of environmental regulations. Since reverse logistics helps firms to accomplish wide range of goals, this research searches for the fundamental motivation of Turkish manufacturers to give emphasis on reverse logistics. To this end, this study examines the reverse logistics processes of the Turkish giant manufacturing company, Vestel, for its electricelectronic product groups. The nominal group technique is applied with the participation of Vestel managers, which provides the data on how the goals aimed to accomplish via reverse logistics interrelate. Then, interpretative structure modelling is used to establish the hierarchy of reverse logistics motivation factors. This hierarchy shows the fundamental motivations through which it is possible to accomplish many goals together. Hence, the results of this study give guidance to both policy makers and managers in formulating their product return policies and strategies.