Alışveriş Bağımlılığının Motivasyonel Öğelerinin Belirlenmesi

Özet

Alışveriş bağımlılığı; bireylerin iç ve dış faktörlerden kaynaklanan psikolojik gerilimleri ile baş etmek adına yapılan kontrolsüz ve aşırı alışveriş yapma olarak tanımlanabilir. Üniversite öğrencileri üzerinde yapılan bir saha çalışması doğrultusunda (N=372), bu çalışma alışveriş bağımlılığına motivasyonel anlamda etkisi olduğu düşünülen hedonik alışveriş, gerçeklerden kaçış ve olumsuz ruh halini düzeltme faktörlerini incelemektedir. Araştırmanın sonuçları, her üç bağımsız değişkenin de alışveriş bağımlılığını anlamlı biçimde etkilediğini ortaya koymaktadır. Satın alma ve alışveriş bağımlılığı literatüründe bu çalışmayı farklı kılan unsur, bağımsız değişken olarak keyif ve ruh halini düzeltme gibi psikolojiyi olumlu etkisi olan öğelerle negative bir durum olan bağımlılığı açıklamaya çalışma hedefidir. Zira, bağımlılık literatürü çoğunlukla negatif olay ne nedenler üzerinde durmaktadır.

Abstract

Shopping addiction tendency is defined as being sooccupied about shopping that consumers becomedriven by uncontrollable shopping urges and as aresult of facing negative psychological, social andfinancial consequences. Based on a field study onuniversity students (N=372), this paper examineshedonic shopping, escapism and negative moodreduction, as motivational determinants of shoppingaddiction tendency, which is a relatively less studiedarea of consumer behavior in Turkey. The findingsindicate that, hedonic shopping, escapism andnegative mood reduction all have significant effecton shopping addiction. Getting its mainstreamstudies from compulsive buying literature, shoppingaddiction literature focuses mainly on the enjoymentgathered from shopping action However this studyprovides new insights into potential antecedentsof shopping addiction as negativity avoidance andescapism, which are negative psychological stateswith respect to shopping addicts quest for shoppingenjoyment.