Türkiye’de Hanehalklarının Finansal Yetersizliğinin Multivariate Probit Model ile Analizi

Analyzing Financial Insufficiency of Households in Turkey with Multivariate Probit Model

Özet

Hanelerin zaman içerisinde sürekli ya da kısmı zamanlı olarak ekonomik anlamda sıkıntıya girmeleri yani finansal durumlarının yetersiz olması hanelerin zorunlu ödemelerinde aksaklıklar meydana getirebilmektedir. Bu çalışmada TÜİK 2012 yılı Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması (GYKA)’nda yer alan 11918 hanenin finansal yetersizliğinin belirleyicileri analiz edilmiştir. Hanelerin finansal yetersizliği çeşitli göstergelerle ifade edilebilmektedir. Çalışmada hanehalkı reisinin, ankette yer alan hanelerin ekonomik durumlarına ilişkin üç soruya verdiği yanıtlar finansal yetersizliğinin birer göstergesi olarak ele alınmaktadır. Hanelerin ekonomik durumları üzerine bilgi sağlayan üç bağımlı değişken için hanehalkı reisi ve hanenin özelliklerinin etkilerinin belirlenebilmesi ve bu modellerin aynı anda tahmin edilmesi amacıyla çalışmada Multivariate Probit Model kullanılmıştır. Elde edilen bulgular incelendiğinde, her bir finansal yetersizlik göstergesi üzerinde hanehalkı büyüklüğünün, hanehalkının kiracı olmasının, hanehakı reisinin iş değişikliği yapmasının, iş arıyor olmasının ve kronik hasta olmasının pozitif, hanenin gelirinin, hanehalkı reisinin kadın olmasının ve hanehalkı reisinin üniversite ve üstü eğitim düzeyinde olmasının ise negatif etkisi bulunmaktadır.

Abstract

Permanent or particular financial insufficienciesof households cause crucial interruptions oncompulsory payments of households. In this study,the determining factors of financial insufficiency of11918 households that surveyed in TurkStat’s Surveyof Income and Living Conditions (SILC) 2012 areanalyzed. The financial insufficiency of householdscan be denoted by several indicators. The responsesof household head for three questions on financialconditions of household in survey are treated asindicators for financial insufficiency. MultivariateProbit Model is used to determine the effects of theproperties of household head and households asindependent variables on three dependent variablesabout financial conditions and to estimate thesemodels simultaneously. The findings show thathousehold size, being a tenant, changing the job,being unemployment but looking for a job and beingchronic illness for household head have positive,income, being a female and being a graduate fromuniversity or a higher degree for household headhave negative effects on each financial insufficiency indicators.