OSMANLI DEVLET VE EKONOMİ DÜZENİNDE DEĞİŞİM: KEMANKEŞ KARA MUSTAFA PAŞA LÂYİHASI

CHANGE IN OTTOMAN STATE AND ECONOMIC ORDER: KEMANKEŞ KARA MUSTAFA PASHA PROJECT

Özet

XVI. yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı klâsik devlet, ekonomi ve toplum düzeninde önemli değişim ve dönüşümleryaşanmıştır. Osmanlı bürokrat ve aydınlarınca da farkedilen bu durum, ihtilâl ve infiâl kavramlarıyla ifade edilmiştir.Osmanlı geleneksel düzeninde değişim ve dönüşümü ön plana çıkaran önemli lâyiha ve risaleler hazırlanmıştır. Bu eserlerden biride Osmanlı sadrazamlarından Kemankeş Kara Mustafa Paşa Lâyihasıdır. Devlet hizmetinde önemli görevler üstlenen KemankeşKara Mustafa Paşa, idari mali ve askeri sahalarda önemli ıslahatlar yapmıştır. Sadrazam, klâsik Osmanlı siyaseti takip ederekorduyu güçlendirmiş, eyaletlerde tahrir çalışmaları yaptırmış, vergi adaletini sağlamaya çalışmış, devlet bütçesini düzenekoymuş, fiyat istikrarını sağlamaya çalışmış, geleneksel iaşe politikası izlemiş ve gelirleri arttırıp giderleri azaltmıştır. Buçalışmada Kemankeş Kara Mustafa Paşa Lâyihası, XVI. yüzyıl sonrasında meydana gelen gelişmelerle ilişkilendirilerekincelenmiş ve lâyihada temas edilen iktisadi meseleler değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Abstract

From the end of the XVIth century, Ottomans has undergone significant change and transformation in the classicalstate, the economy and social order. This situation noticed by Ottoman bureaucrats and intellectuals is expressed with the concept'ihtilâl' and 'infiâl'. Important projects and pamphlets which emphasize change and transformation in Ottoman traditional layoutwere prepared. One of these works is the project of Kemankeş Kara Mustafa Pasha, Ottoman Grand Vizier. Kemankeş KaraMustafa Pasha who assumed an important role in government service made significant reforms in administrative, financial andmilitary areas. The Grand Vizier strengthened the army by following the classical Ottoman politics, performed cadastral works inthe states, tried to ensure tax fairness, put the state budget in order, tried to ensure price stability, followed a policy of traditionalprovisionalism, increased revenue and decreased expenses. Kemankeş Kara Mustafa Pasha Project were studied in relation to thedevelopments occurring after XVIth century and economic issues in the project were evaluated in this study.