Dergiler / Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2019 / Cilt: 0 - Sayı: 60
Vergi Gelirlerini Belirleyen Faktörlerin Bölgesel Analizi: Türkiye Örneği
- Sayfa
- 155–178
- DOI
- —
Özet
Devletin asli ve diğer görevlerini yerini getirebilmek amacıyla ihtiyaç duyduğu finansman kaynaklarının başında vergiler gelmektedir. Vergiler sadece bir kamu geliri olmayıp aynı zamanda siyasi, mali, sosyal ve iktisadi açıdan etki yaratan önemli bir araçtır. Bu açıdan devletin hem gelirlerinin önemli bir kısmını oluşturan hem de ekonomik ve diğer sahalarda etkili bir role sahip olan vergi gelirlerinin hangi faktörlerden etkilendikleri ve belirlendikleri ülkeler açısından büyük önem arz etmektedir. Nitekim bir çok ekonomik olgu ya da olayın nedeni veya sonucu olan aynı zamanda devletin en önemli finansman aracı olan vergi gelirlerini Türkiye temelinde incelemek ve analiz etmek bu çalışmanın temel çıkış noktasını oluşturmuştur. Bu çalışmanın amacı Türkiye’de vergi gelirlerini belirleyen faktörleri belirleyerek bu faktörlerin vergi gelirleri üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Analiz veri kısıtı nedeniyle, 1990-2001 yılları arasında iller bazı temelinde, 2004-2011 yılları arasında ise 26 Kalkınma Bölgesi temelinde kategorize edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, Türkiye’de kişi başına milli gelir düzeyi, sanayi sektörünün milli gelir içerisindeki payı, hizmetler sektörünün milli gelir içerisindeki payı ve ticari dışa açıklık derecesi vergi gelirlerini olumlu yönde etkilemektedir. Tam tersine Türkiye’de tarım sektörünün bölgesel açıdan verimli olarak vergilendirilmediği ve vergi gelirlerini negatif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Benzer şekilde kamu harcamaları da bölgesel açıdan vergi gelirlerini negatif etkilemektedir.
Abstract
Taxes are among the main sources of finance needed by a state to fulfil its essential and other duties. Taxes are not only a public revenue, but they are also an important tool that has an effect in political, financial, social and economic scales. In this sense, the factors that affect and determine the tax revenues, comprising an important part of a state’s revenues and having an influential role in both economy and other fields, carry a huge importance for countries. Thus, the basic starting point of this study is to examine and analyse tax revenues, which are the reason or result of various economic facts or events and which are the most important source of finance as well, on the basis of Turkey. The purpose of this study is to identify the determinants of tax revenues and analyse the effects of these determinants on tax revenues. Due to the data constraint in Turkey, the analysis has been categorized on the basis of provinces between the years of 1990-2001 and on the basis of 26 Development Regions between 2004 and 2011. According to the results, GDP per capita, the shares of industry and service sectors in GDP and the ratio of export plus imports to GDP positively affect tax revenues in Turkey. On the other hand, it has been identified that taxes are not collected by efficiently in agriculture sector on a regional scale and that this process affects tax revenues in a negative way. Similarly, public expenditures also affect the regional tax revenues negatively.