PARTİ ÇALIŞMA VE MÜFETTİŞ RAPORLARINA GÖRE CHP VE HİZİPLEŞME:KÜTAHYA ÖRNEĞİ

RPP AND SCHISM ACCORDING TO PARTY LABOR AND INSPECTOR REPORTS: THE CASE OF KÜTAHYA

Özet

Milli Mücadelenin zaferle sonuçlandırılmasının ardından Türkiye Cumhuriyeti’nin inşa sürecinde siyasi yaşamınabaşlayan Cumhuriyet Halk Partisi 1930 yılına kadar devrimlerin büyük bir bölümünü gerçekleşmiştir. Bu süreçtensonra gerek 1929 yılında ortaya çıkan ekonomik krizi aşmak gerekse de demokrasiyi çoğulcu bir yapıya ulaştırmakiçin Mustafa Kemal Paşa’nın isteği ile Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuştur. Fakat yapılan devrimlerin halktabanında yeteri kadar karşılık bulmadığı SCF deneyimiyle ortaya çıkmıştır. Bu nedenle siyasi, sosyal ve ekonomikaçıdan ülkenin ve halkın içerisinde bulunduğu durumu tam olarak anlayabilmek, parti içi işleyişi ve yerel bürokrasiyikontrol edebilmek için rapor sistemi oluşturulmuştur. İdare heyetlerinin meydana getirmiş olduğu raporları karşılıklıkontrol edebilmek için ise müfettişlik bölgeleri oluşturulmuş ve bunun yanı sıra milletvekillerinden de seçimbölgelerine ilişkin raporlar talep edilmiştir. Dolayısıyla bu sistemle birlikte CHP alınan en ufacık kararın bileyansımalarını anlamaya çalışmıştır. Bu çalışmada tek parti döneminde Kütahya’da partinin işleyişini hizipleşmelerekseninde ortaya koymaya çalışılmıştır.

Abstract

After the victory of the National Struggle, the Republican People's Party, which started its political life in theconstruction process of the Republic of Turkey, realized most of the revolutions until 1930. After this process, theLiberal Republic Party was established at the request of Mustafa Kemal Pasha, both to overcome the economic crisisthat emerged in 1929 and to bring democracy to a pluralistic structure.. However, it has been revealed by theexperience of the LRP that the revolutions did not find sufficient response among the people. For this reason, a reportsystem has been created in order to fully understand the political, social and economic situation of the country and thepeople, and to control the internal party functioning and local bureaucracy. In order to be able to mutually control thereports produced by the administrative committees, inspectorate districts were created and besides this, reports on theelectoral districts were requested from the deputies. Therefore, with this system, the RPP tried to understand therepercussions of even the smallest decision. In this study, it has been tried to reveal the functioning of the party inKütahya in the axis of schism.