HANEFİ FIKHINDA MÜKREH'İN CEZAÎ SORUMLULUĞU?

Özet

Hanefî fakihler ikrâhı tam ve nâkıs ikrâh olmak üzere iki ana başlık altında incelemişlerdir. Tam ikrâh cezaî sorumluluğu büyük oranda tehdit altındaki kişinin mesuliyetinden kaldırırken, nâkıs ikrâhın sonuca böyle bir etkisi yoktur. Biz bu çalışmamızda mezhepte öne çıkan fakihlerin konuyla ilgili görüşlerini tam ikrâh çerçevesinden cezai sorumluluğa etkisini ele aldık. Tehdit ile başka birisine bir fiili işletmek tehdit altındaki kişinin cezai mesuliyetinde önemli değişiklikler meydana getirmektedir. Hanefî fakihler, mükrehin cezai sorumluluğunun esasını ikrâh altında bile olsa insan iradesinin varlığına bağlarlar; bu sebeple ona değişen oranlarda mesuliyet yüklerler. Onların bu konulardaki yaklaşımlarını ceza hukukuna konu olan eylemler üzerinden ele alıp incelemeye çalıştık.

Abstract

Hanafi jurists divide duress in two parts: constraining/complete, and nonconstraining/incomplete, duress. While the constraining duress mostly eliminates the responsibility of the performer under duress, the non-constraining duress does not have the same effect. We have examined the criminal responsibility that resulted under the complete duress in studies of well-known jurists of the school. According to Hanafi jurists, criminal responsibility even under duress more or less exists and the performer under duress should have some level of responsibility. This paper aims make a holistic approach to the Hanafi School jurisprudence regarding this subject.