Türkiye'nin Bilim Politikası: TÜBİTAK Üzerinden Bir Çözümleme

Özet

Bu çalışma Türkiye'de bilim politikasının 1960'lardan günümüze aldığı biçimleri analiz etmeyi hedeflemektedir. Türkiye'nin üniversiteler gibi eğitim kurumlarının dışında ilk bilim kurumu olan TÜBİTAK, yaşanan değişimin izlenmesine büyük oranda olanak tanıdığı için inceleme nesnesi olarak seçilmiştir. Çalışmada ilgili literatür ve bilim politikaları dokümanları kaynak olarak kullanılmıştır. Yapılan çözümlemede bilim politikalarının ilk aşamada içe dönük sermaye birikimine bağlı olarak kalkınma, ikinci aşamada (1980 sonrası) dışa açılma stratejisinin bir sonucu olarak rekabet anlayışı temelinde geliştiği görülmüştür. İstenilen gelişmeyi sağlayacak mekanizmaları hâkim kılmak amacıyla diğer bilim kurumlarına olduğu gibi TÜBİTAK'a da özerkliği sınırlayacak yapısal müdahaleler yapılmıştır. Devletin benimsediği bilim anlayışı hâkim bilim tanımı olurken, bu bağlamda bilim kurumlarına yapılan müdahaleler günümüzde de devam etmektedir.

Abstract

This study aims to analyze the transformation of science policy in Turkey from 1960s up until present. The Scientific And Technological Research Council Of Turkey (TUBİTAK), as the first science institution of Turkey out of educational ones like universities, is chosen for study, since it allows to follow above mentioned transformation. Resources of this study consist of official documents and relevant literature. Analyses show that science policies were shaped by development strategy based on inward capital accumulation in the first stage, and competitiveness through outward looking strategies in the second stage (1980 onwards). To this end, interventions have been made onto TUBİTAK as well as other scientific institutions in order to limit their autonomies. These interventions continue as the science policy adopted by the state becomes the dominant definition of science.